Nvidia lanceert omstreden AI-technologie DLSS 5 op 3 september

Chipfabrikant Nvidia lanceert op 3 september DLSS 5, de nieuwste versie van zijn techniek om games er met behulp van kunstmatige intelligentie realistischer uit te laten zien. De technologie is vanaf de release beschikbaar voor de nieuwste RTX 50-serie videokaarten en via de cloudgamingdienst GeForce Now. Vooralsnog ondersteunt maar één game de techniek: NBA 2K27, dat dezelfde dag om 9 uur 's avonds Amerikaanse tijd verschijnt op pc.

DLSS staat voor Deep Learning Super Sampling. Het is een AI-systeem dat games er scherper en gedetailleerder uit laat zien dan de hardware eigenlijk aankan, door ontbrekende beelddetails slim bij te verzinnen. Nvidia noemde DLSS 5 bij de aankondiging in maart de grootste doorbraak in computergraphics sinds de introductie van ray tracing in 2018. Die aankondiging zorgde destijds voor ophef: voorbeeldbeelden lieten zien hoe personages er door de AI-ingreep soms compleet anders uit gingen zien, zoals het hoofdpersonage uit de game Resident Evil Requiem. Op sociale media werd daar smalend op gereageerd.

Meer controle voor ontwikkelaars

Bij de officiële release blijkt Nvidia de kritiek deels ter harte te hebben genomen. Journalisten die NBA 2K27 vooraf te zien kregen, melden dat de aanpassingen door DLSS 5 een stuk subtieler zijn dan in de eerdere demo's. Schaduwen en texturen maken de basketbalspelers vooral realistischer, zonder ze te veranderen in overdreven AI-versies van zichzelf. Nvidia geeft ontwikkelaars bovendien uitgebreide instelmogelijkheden: zij kunnen per onderdeel van een scène bepalen hoe sterk DLSS 5 ingrijpt. Zo kan een studio ervoor kiezen gezichten van personages ongemoeid te laten, en alleen bijvoorbeeld bestek, eten of planten realistischer te maken.

Techsite The Verge kreeg de techniek vooraf te zien en testte ook een gelekte, onofficiële versie van DLSS 5 in oudere games als Shadow of the Tomb Raider en Yakuza Kiwami. Daaruit blijkt dat de kritiek op eerdere voorbeeldbeelden vooral voortkwam uit een te hoge sterkte-instelling: de gelekte mod staat standaard op zo'n 80 procent intensiteit, en sommige gebruikers voeren dat zelfs op tot 200 procent. Bij een meer gematigde intensiteit van rond de 40 procent blijven personages volgens de site duidelijk herkenbaar, met net iets meer levendigheid in ogen en huid. Ontwikkelaars kunnen daarnaast kiezen uit drie AI-modellen met elk een net iets andere uitstraling - 'default', 'natural' en 'cinematic' - en apart de sterkte instellen van 'tone' (kleur en licht) en 'structure' (schaduwen en scherpte). Nvidia benadrukt dat DLSS 5, anders dan gangbare generatieve AI, geen nieuwe vormen of objecten verzint maar alleen licht, schaduw en detail toevoegt aan bestaande beeldgeometrie, en dat de uitkomst bovendien deterministisch is: dezelfde scène levert dus steeds hetzelfde resultaat op.

Games die eerder wel werden genoemd bij de aankondiging van DLSS 5, zoals EA Sports FC, Starfield en Hogwarts Legacy, ondersteunen de techniek bij de release nog altijd niet. Nvidia liet aan The Verge weten geen duidelijkheid te kunnen geven over wanneer die games volgen, of zelfs of ze de techniek nog krijgen.

Zware belasting voor de videokaart

DLSS 5 vraagt veel rekenkracht. Nvidia's eigen testvoorbeelden bij de aankondiging draaiden op een set van twee krachtige RTX 5090-videokaarten. Voor de uiteindelijke release claimt het bedrijf dat ook een middenklasse RTX 5060 volstaat om NBA 2K27 op 1080p-resolutie met ray tracing en DLSS 5 op de hoogste instellingen te draaien. Dat kan echter alleen met een snelle processor en met zogeheten 6x frame generation ingeschakeld: een techniek waarbij de videokaart voor elk 'echt' berekend beeld nog vijf extra, door AI gegenereerde tussenbeelden toont.

Die rekenkracht heeft een prijs. Volgens Nvidia zelf kost DLSS 5 zo'n 50 tot 60 procent aan prestaties. Bij een test van The Verge met een onofficiële DLSS 5-modificatie in de game Shadow of the Tomb Raider halveerden de framerates zelfs. Modders experimenteren overigens al langer met een uitgelekte versie van de techniek in oudere games als Control en Skyrim, met wisselend resultaat.