NEC stopt met bouw van eigen kwantumcomputer, richt zich op annealing

NEC heeft eind maart de stekker getrokken uit zijn programma om een werkende kwantumcomputer te bouwen. Dat meldt Nikkei Asia. Het Japanse concern zag geen haalbaar tijdpad naar een product dat genoeg zou opleveren om de hoge onderzoekskosten terug te verdienen. Daarmee eindigt een traject dat NEC ooit mee op de kaart zette: in 1999 lieten NEC-onderzoekers als eersten ter wereld een supergeleidende qubit werken, de basiseenheid waarmee kwantumcomputers rekenen.

Van pionier naar terugtrekking

Na die vroege doorbraak bleef NEC actief in kwantumonderzoek, onder meer samen met het Japanse onderzoeksinstituut AIST. In 2023 presenteerden NEC en Tohoku University een achtqubit-machine voor kwantumannealing, een rekenmethode die is toegesneden op optimalisatieproblemen zoals de beste bezorgroute, productieplanning of een efficiënte beleggingsportefeuille. Het prototype gebruikte supergeleidende chips en een architectuur van het Oostenrijkse ParityQC, bedoeld om storingsgevoeligheid te beperken naarmate het systeem groeit. Het gold als de eerste in Japan gebouwde kwantumannealing-machine die via internet toegankelijk was voor externe onderzoekers. Tohoku University en NEC onderzochten ook hoe de machine kon samenwerken met een vectorsupercomputer, een gespecialiseerd type rekenmachine dat grote hoeveelheden data tegelijk verwerkt. Toch bleef het achtqubit-systeem een onderzoeksopstelling: voor praktisch nut zijn veel meer qubits nodig, plus grote sprongen in besturing, betrouwbaarheid en productie.

Focus op annealing en simulatie zonder qubits

NEC stopt niet volledig met kwantumgerelateerd werk. Het bedrijf blijft investeren in kwantumannealing en in zogeheten kwantum-geïnspireerde systemen: software die op gewone computers de rekenmethodes van kwantummachines nabootst, zonder dat er kwantumhardware aan te pas komt. Dat maakt de technologie direct inzetbaar op bestaande servers, in tegenstelling tot een fysieke kwantumcomputer die nog jaren ontwikkeling vergt. Het besluit van NEC verkleint de groep grote Japanse en internationale spelers die nog aan kwantumhardware bouwt. Branchegenoot Fujitsu doet het tegenovergestelde: dat bedrijf breidt juist uit en kondigde in augustus een samenwerking aan met Monash University en de Australische onderzoeksorganisatie CSIRO. Wereldwijd neemt de concurrentie intussen toe. Amerikaanse techbedrijven investeren fors in supergeleidende kwantumsystemen, terwijl China de ontwikkeling stimuleert via overheidsprogramma's en particuliere bedrijven. Voor NEC weegt dat tempo dus niet op tegen de verwachte kosten en risico's, waarmee het bedrijf een opvallende uitzondering vormt in een sector die wereldwijd juist versnelt.