Minder eiwit eten kan veroudering vertragen, blijkt uit dierstudies

Eiwit staat te boek als een onmisbare bouwstof: het zit in spieren, huid en organen, en fabrikanten strooien er gretig mee in cornflakes, chips en koffiedrank. Maar een nieuw overzichtsartikel van onderzoeker Dudley Lamming van de University of Wisconsin-Madison zet vraagtekens bij het idee dat meer eiwit altijd beter is. Hij en zijn team analyseerden meer dan 300 studies, vooral bij ratten en muizen, naar het effect van eiwitbeperking op veroudering en levensduur.

Ratten leefden 50 procent langer

In de bestudeerde experimenten kregen proefdieren ofwel de minimale hoeveelheid eiwit die nodig is om tekorten te voorkomen, ofwel ongeveer het dubbele daarvan. Dat laatste komt overeen met de hoeveelheid die Amerikaanse voedingsrichtlijnen tegenwoordig aanraden voor optimale gezondheid. In één opvallende studie leefden ratten op het minimale eiwitdieet zo'n 120 dagen langer dan dieren die dubbel zoveel eiwit kregen: een verlenging van meer dan 50 procent.

Volgens Lamming komt dat doordat eiwitbeperking het hormoon FGF21 verhoogt. Dat hormoon werkt in op de hersenen, het vetweefsel en de lever, verbetert de bloedsuikerregulatie en vermindert het aantal zogeheten seneszente cellen. Dat zijn cellen die zijn gestopt met delen maar wel chronische ontstekingen blijven veroorzaken, ook wel cellulaire senescentie genoemd. Daarnaast remt minder eiwit de activiteit van het eiwit mTORC1, dat normaal celgroei aanjaagt. Minder mTORC1-activiteit zet cellen in een 'reparatiestand' in plaats van een groeistand, wat in muizen samenhangt met minder ouderdomsziekten.

Twijfel over vertaling naar de mens

Niet iedereen is overtuigd dat de bevindingen zomaar naar mensen te vertalen zijn. Donald Layman van de University of Illinois Urbana-Champaign wijst erop dat knaagdieren en mensen verschillend met eiwit omgaan. Ratten en muizen grazen de hele dag door, terwijl mensen doorgaans een paar grote maaltijden per dag eten, wat de mTORC1-route anders kan beïnvloeden. Ook stelt Layman dat het overzicht veel menselijke studies negeert die juist laten zien dat een hogere eiwitinname het risico op broosheid en spierverlies op oudere leeftijd verkleint.

Lamming benadrukt dat zijn team zich bewust richtte op eiwitbeperking en niet op de vele studies over hogere eiwitinname. Voor mensen die veel sporten, is extra eiwit waarschijnlijk geen probleem, omdat spierherstel dan meer bouwstoffen vraagt. Voor mensen met een zittend bestaan zou te veel eiwit juist nadelig kunnen zijn. Onderzoekers als Philip Atherton van de University of Nottingham kijken inmiddels ook naar het beperken van specifieke aminozuren, zoals isoleucine en valine uit vlees, vis en zuivel, als mogelijk alternatief voor eiwitbeperking in het algemeen.