26 landen steunen internationaal plan voor kernenergie op zee

Het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) heeft een nieuw wereldwijd initiatief gelanceerd om kernenergie op zee mogelijk te maken. Het programma heet ATLAS, een afkorting van Atomic Technologies Licensed for Applications at Sea. Tijdens de openingsbijeenkomst in Washington ondertekenden 26 landen een gezamenlijke verklaring waarin ze hun steun uitspreken. Naast Nederland doen onder meer de Verenigde Staten, Japan, Zuid-Korea, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Saoedi-Arabië mee.

Van dieselmotor naar kernreactor

Het idee achter ATLAS is dat kleine, moderne kernreactoren schepen en kustgebieden van energie kunnen voorzien zonder dat er voortdurend brandstof bijgetankt hoeft te worden. Voor de vrachtvaart zou dit sneller en efficiënter transport kunnen betekenen, omdat containerschepen, olietankers of ijsbrekers dagen tot weken zonder tussenstop kunnen doorvaren. Deze reactoren, bekend als SMR's, zijn veel compacter dan de kerncentrales die we kennen van het land en worden fabrieksmatig gebouwd, wat de bouwtijd en kosten moet verlagen.

Daarnaast wil het initiatief de ontwikkeling van drijvende kerncentrales versnellen. Dit zijn kerncentrales op een schip of platform die elektriciteit, warmte of drinkwater kunnen leveren aan afgelegen kustplaatsen, eilanden of industrieterreinen die niet goed op het vaste stroomnet zijn aangesloten. Volgens het IAEA zouden de eerste bruikbare ontwerpen al vanaf de jaren dertig van deze eeuw operationeel kunnen zijn, al benadrukt de organisatie dat de meeste technologie, bedrijfsmodellen en toepassingen nog in een pril stadium verkeren.

Zes werkgroepen buigen zich over regels

Na de lancering gaan zes projectgroepen dit jaar nog aan de slag met de praktische kant van het plan. Zij richten zich op veiligheid, beveiliging, internationale controlemechanismen en de regelgeving die nodig is voordat kernreactoren daadwerkelijk de zee op mogen. Voor dit laatste moet er onder meer een certificeringstraject komen, vergelijkbaar met het proces waarmee kerncentrales op land worden goedgekeurd, maar dan toegesneden op de eisen van de scheepvaart.

IAEA-directeur-generaal Rafael Mariano Grossi noemde de lancering een "historisch moment" waarin de nucleaire sector en de maritieme sector voor het eerst gezamenlijk optrekken. Volgens hem is internationale samenwerking essentieel omdat geen enkel land of bedrijf dit alleen kan regelen. De Amerikaanse minister van Energie Chris Wright, die het evenement mede organiseerde, zei dat het doel is om praktische obstakels weg te nemen zodat kernenergie op zee en kernaangedreven scheepvaart daadwerkelijk commercieel haalbaar worden.

Het initiatief is nadrukkelijk technologieneutraal: er wordt geen voorkeur uitgesproken voor een specifiek reactorontwerp. In de komende maanden moet duidelijk worden welke landen en bedrijven met concrete pilotprojecten komen.