Kwallen leggen kerncentrale Gravelines plat, exact een jaar na vorige storing

Energiebedrijf Electricité de France (EDF) moest afgelopen dinsdag drie reactoren van de kerncentrale Gravelines in Noord-Frankrijk uitschakelen nadat tientallen tonnen kwallen de waterinname van de centrale verstopten. Een vierde reactor draaide noodgedwongen op verminderd vermogen. Samen viel daarmee 3,2 gigawatt aan stroomproductie weg, genoeg voor miljoenen huishoudens. EDF benadrukt dat de veiligheid van de installatie, het personeel en het milieu op geen enkel moment in gevaar is geweest.

Gravelines is, net als andere kustcentrales, afhankelijk van een constante aanvoer van zeewater om de reactoren te koelen. Dat water wordt aangezogen via grote inlaten en gefilterd door draaiende trommels voordat het het koelcircuit instroomt. Toen de massale kwallenzwerm de filters verstopte, kon de aanvoer van koelwater niet langer worden gegarandeerd. Om oververhitting van de kernreactie te voorkomen, schakelden de reactoren automatisch af.

Opvallende herhaling

Het incident valt op omdat het zich vrijwel op de kalenderdag afspeelde waarop Gravelines vorig jaar met hetzelfde probleem te maken kreeg. Beide keren was de directe oorzaak een zogeheten kwallenbloei: een plotselinge, massale toename van kwallen in de kustwateren. Ongewoon hoge zeewatertemperaturen langs de Franse kust jagen deze bloei aan, en deze zomer bereikte de temperatuur in delen van Frankrijk lokaal waarden tot 40 graden Celsius. Juist op zulke hete dagen stijgt de vraag naar elektriciteit door het gebruik van airconditioning, wat de impact van de uitval extra voelbaar maakt.

Miljoeneninvestering in bewaking

Na het incident van 2025 voerde EDF samen met de internationale brancheorganisatie World Association of Nuclear Operators een uitgebreide veiligheidsevaluatie uit. Het bedrijf verwees daarbij naar lessen uit kwallenbloei die al in de jaren negentig werd waargenomen. Op basis daarvan installeerde EDF bewakingscamera's bij de belangrijkste aanvoerkanalen en filtertrommels, en kregen operators extra training om sneller te reageren op zulke marineproblemen.

Daarnaast zette EDF een vroegwaarschuwingssysteem op met lokale vissers, verenigd in de organisatie France Pêche Durable et Responsable. Voor dit project van 1,5 miljoen euro over drie jaar werd een speciale rubberboot aangeschaft waarmee watermonsters worden genomen in drie zeezones. Bij hoge kwallenconcentraties kunnen binnen 24 uur extra controles worden uitgevoerd, en in ernstige gevallen kan EDF commerciële vissersschepen inhuren om kwallen weg te vangen voordat ze de centrale bereiken. Het bedrijf betaalt bovendien jaarlijks 30.000 euro aan de Franse reddingsorganisatie SNSM voor aanvullende controles vanaf zee. Ondanks deze meerlaagse bewaking bleek de instroom afgelopen dinsdag te groot om de filters te sparen, waardoor operators de reactoren opnieuw preventief moesten stilleggen.