Japan trekt 400 miljoen dollar uit voor stellarator-fusiereactor

Het Japanse ministerie van Economische Zaken, Handel en Industrie (METI) start een subsidieprogramma van ongeveer 60 miljard yen, omgerekend zo'n 400 miljoen dollar, dat tot 2028 loopt. Het geld gaat naar meerdere private ontwikkelaars van kernfusie, met verschillende technische invalshoeken: van klassieke tokamaks tot laserfusie en stellarators. Helical Fusion is een van de bedrijven die als kanshebber is aangewezen; het exacte subsidiebedrag volgt later, na afronding van de formele beoordeling door METI.

Waarom Japan nu inzet op private fusiebedrijven

Met het programma wil Japan de stap zetten van laboratoriumexperimenten naar systemen die daadwerkelijk elektriciteit kunnen leveren. Bedrijven die meedoen moeten niet alleen aantonen dat ze een fusiereactie in stand kunnen houden, maar ook duidelijk maken hoe ze de centrale veilig laten draaien, onderhouden en inpassen bij omwonenden. Die eisen verschuiven de aandacht van de plasmafysica zelf naar de techniek eromheen: koelsystemen, onderhoud en een centrale die werkelijk stroom oplevert in plaats van alleen een proef in een testopstelling.

Een stellarator die continu moet blijven draaien

Helical Fusion richt zich op een zogeheten Helical Stellarator, een reactorvorm die is ontworpen voor ononderbroken plasmabedrijf, in tegenstelling tot de gepulste werking waar veel tokamaks nog mee kampen. Het bedrijf ontstond in 2021 als spin-out van het National Institute for Fusion Science (NIFS), dat al decennialang onderzoek doet met zijn Large Helical Device. Dat apparaat hield plasma al 3.268 seconden stabiel, ruim 54 minuten, bij temperaturen van meer dan 100 miljoen graden Celsius.

Die kennis vertaalt Helical Fusion nu naar een concreet bouwplan, het Helix-programma. Eerst moeten hogetemperatuursupergeleidende magneten en een geïntegreerd systeem van breeding blanket en divertor werken. Die onderdelen komen samen in een testinstallatie genaamd Helix HARUKA. Als die stap slaagt, volgt Helix KANATA: volgens het bedrijf de eerste stroomleverende fusiecentrale die het wil bouwen.

Het werk aan de supergeleidende magneten is al begonnen op de campus van NIFS in Toki, in de prefectuur Gifu. Meer dan dertig Japanse bedrijven werken mee aan Helix HARUKA, met kennis van precisiefabricage tot zware elektrotechnische installaties. Die brede industriële betrokkenheid is nodig omdat een fusiecentrale niet alleen om een werkend plasma draait: magneten, warmteafvoer, constructie en elektrische systemen moeten onder extreme omstandigheden samen functioneren.

Volgens topman en medeoprichter Takaya Taguchi staat Japan nu voor de kans om decennia aan opgebouwde fusiekennis daadwerkelijk toe te passen. Of de stellarator-aanpak die belofte waarmaakt, hangt af van de volgende fase: de overstap van experimentele prestaties naar het bouwen van een centrale die als volwaardige energie-infrastructuur kan draaien.