Klimaat & energie › Commerciële kernfusie
Duitsland bouwt eerste Europese fabriek voor supergeleidende fusietape
Het Duitse fusiebedrijf Proxima Fusion gaat samen met de deelstaat Nedersaksen een fabriek bouwen voor hoge-temperatuur-supergeleidende tape, een cruciaal onderdeel voor kernfusiereactoren. Met een investering van zo'n 140 miljoen euro moet Europa minder afhankelijk worden van Aziatische producenten van dit materiaal.
Proxima Fusion, een fusiebedrijf uit München, heeft een intentieverklaring getekend met de Duitse deelstaat Nedersaksen. Doel: de bouw van de eerste grootschalige Europese fabriek voor hoge-temperatuur-supergeleidende tape, kortweg HTS-tape. Voor de eerste twee fases van het project trekken de partijen ongeveer 140 miljoen euro uit, tot eind 2029. Nedersaksen draagt daarvan 21 miljoen euro bij, bijna 30 procent van het publieke deel. De rest komt van private investeerders.
Wat is HTS-tape en waarom is het belangrijk?
HTS-tape is een dunne metalen band die bij relatief hoge temperaturen supergeleidend wordt. In die toestand geleidt het materiaal elektrische stroom vrijwel zonder weerstandsverlies. Dat maakt het mogelijk om elektromagneten te bouwen die tegelijk extreem krachtig én compact zijn. Die eigenschap is onmisbaar voor stellarators, complexe magnetische vaten waarin het gloeiend hete plasma van een fusiereactor in bedwang wordt gehouden. Zonder sterke, kleine magneten is het bouwen van betaalbare fusiecentrales vrijwel onmogelijk. Hoge-temperatuursupergeleiding is daarmee een van de sleuteltechnologieën om kernfusie op industriële schaal te laten werken.
Europese ambities en concrete plannen
Op dit moment wordt HTS-tape vooral in Azië op industriële schaal geproduceerd. Met de nieuwe fabriek in Nedersaksen wil Europa een eigen productieketen opbouwen, zodat de opkomende fusie-industrie niet afhankelijk is van import van buiten het continent. De behoefte aan het materiaal is groot: Proxima Fusion heeft ongeveer 20.000 kilometer HTS-tape nodig voor zijn Alpha-fusiedemonstrator, en nog eens 40.000 kilometer voor de geplande energiecentrale Stellaris. Volgens Proxima-directeur Francesco Sciortino zorgen deze projecten voor de vraag die nodig is om lokale productiekennis op te bouwen en de kosten per meter tape omlaag te brengen.
Minister-president Olaf Lies van Nedersaksen noemt de deelstaat "een pionier in Europese HTS-productie" en verwacht dat de fabriek naast banen ook kennis oplevert die verder reikt dan fusie-energie alleen. HTS-tape kan namelijk ook worden gebruikt in krachtige elektriciteitsnetten, medische scanapparatuur, geavanceerde voortstuwingssystemen en andere toepassingen die sterke magneetvelden vereisen. Minister van Wetenschap en Cultuur Falko Mohrs wijst erop dat Nedersaksen al sterke onderzoeksinstituten heeft op het gebied van laserfysica en fotonica, wat de samenwerking tussen wetenschap en industrie moet versterken.
Het project past in een bredere Europese strategie om greep te houden op technologie die essentieel is voor de energietransitie. Door zelf HTS-tape te produceren, hoopt Duitsland een strategische afhankelijkheid om te zetten in een exportproduct waarmee het land zijn positie in de mondiale fusiewedloop kan verstevigen.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Als Europa erin slaagt om hoge-temperatuur-supergeleidende tape zelf op grote schaal te produceren, wordt de weg vrijgemaakt voor compactere en goedkopere fusiereactoren. Dat versnelt mogelijk de komst van commerciële kernfusie als schone energiebron, en vermindert tegelijk de afhankelijkheid van Aziatische toeleveranciers voor een sleuteltechnologie.
- HTS-tape
- Een dunne metalen band die bij relatief hoge temperaturen supergeleidend wordt en dan stroom vrijwel zonder weerstandsverlies geleidt.
- Supergeleiding
- De eigenschap van sommige materialen om elektrische stroom door te laten zonder energieverlies door weerstand.
- Stellarator
- Een type fusiereactor met een ingewikkeld gevormd magnetisch vat waarin superhitte plasma wordt vastgehouden en gecontroleerd.
- Plasma
- Een extreem hete, geïoniseerde gastoestand waarin fusiereacties plaatsvinden.
- Elektromagneet
- Een magneet die zijn kracht ontleent aan een elektrische stroom, en die kan worden aan- en uitgeschakeld.
- Toeleveringsketen
- De reeks van bedrijven en processen die nodig zijn om grondstoffen om te zetten in een eindproduct, van mijnbouw tot fabricage.
- Kernfusie
- Het samensmelten van lichte atoomkernen, waarbij grote hoeveelheden energie vrijkomen; de basis van de energie die ook de zon aandrijft.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
