Klimaat & energie › SMR's & next-gen kernenergie
Fins ONKALO-depot voor kernafval krijgt groen licht van toezichthouder
De Finse nucleaire toezichthouder STUK heeft een positief veiligheidsoordeel gegeven over ONKALO, het eerste industriële opslagdepot ter wereld voor verbruikte splijtstof. Het depot moet radioactief materiaal minstens 100.000 jaar veilig opgesloten houden diep in het gesteente bij Olkiluoto. De Finse regering beslist nu over de definitieve vergunning.
Het Finse bedrijf Posiva heeft een belangrijke horde genomen in de bouw van 's werelds eerste commerciële opslagplaats voor verbruikte splijtstof. Toezichthouder STUK beoordeelde op 4 augustus de veiligheid van zowel de bovengrondse verwerkingsfabriek als de ondergrondse opslagtunnels van het ONKALO-complex in Olkiluoto positief. Posiva is een samenwerkingsverband van energiebedrijven TVO en Fortum, die met het depot afval van de kerncentrales in Olkiluoto en Loviisa definitief willen opbergen. Het is wereldwijd de eerste commerciële faciliteit die is gebouwd om hoogradioactief afval permanent op te slaan in diep gesteente.
Van koelbad naar koperen container
Voordat splijtstofstaven het depot in gaan, liggen ze eerst tientallen jaren te koelen in bassins boven de grond. Die periode verlaagt zowel de temperatuur als de radioactiviteit van het materiaal. Daarna verhuizen de staven naar een verwerkingsgebouw, waar technici ze inpakken in gietijzeren binnenstructuren die vervolgens in dikke koperen containers worden geplaatst. Koper is gekozen vanwege zijn sterke weerstand tegen corrosie door grondwater, een cruciale eigenschap voor opslag die tienduizenden jaren moet standhouden.
Kleibuffer diep in de rots
De gevulde containers gaan vervolgens naar beneden, het ONKALO-complex in, dat zich zo'n 430 meter onder de oppervlakte bevindt in stabiel kristallijn gesteente. Een netwerk van tunnels leidt naar verticale opslagschachten. Elke schacht wordt eerst bekleed met blokken samengeperste bentonietklei voordat de koperen container erin gaat. Deze klei zet uit zodra ze in contact komt met water en vult zo alle kieren in het omringende gesteente op. Volgens Posiva werkt de kleibuffer als een beschermende muur die de container isoleert van de rots eromheen en waterbeweging blokkeert. Gietijzeren kern, koperen schil, kleibuffer en gesteente vormen samen opeenvolgende barrières: als één laag na verloop van tijd verzwakt, houden de andere lagen radioactieve deeltjes nog altijd tegen.
Nog een stap te gaan
STUK baseerde het oordeel op computersimulaties, structurele berekeningen en langetermijngegevens over de geologie van de locatie. Tijdens de beoordeling vroeg de toezichthouder Posiva om aanvullende gegevens over de structurele prestaties onder wisselende omstandigheden, waarna het bedrijf extra onderzoek aanleverde. "We beschouwen de veiligheidsbeoordeling van STUK als een zeer belangrijke en positieve mijlpaal in het vergunningstraject," zegt Posiva-directeur Ilkka Poikolainen. De Finse regering gebruikt het rapport nu om te beslissen over de definitieve exploitatievergunning. Ondertussen test Posiva machines en systemen in zowel de fabriek als de tunnels, waaronder automatische transportvoertuigen en lasapparatuur voor de containers. Het bedrijf mikt erop eind 2026 klaar te zijn om daadwerkelijk met de definitieve opslag te beginnen.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? ONKALO laat zien dat permanente, diepe opslag van kernafval technisch en bureaucratisch haalbaar is, iets waar de kernenergiesector wereldwijd al decennia mee worstelt. Slaagt het Finse model, dan kunnen andere landen met groeiende stapels kernafval - ook landen die inzetten op nieuwe kernreactoren - een concreet voorbeeld volgen in plaats van afval bovengronds tijdelijk te blijven opslaan.
- Verbruikte splijtstof
- Kernbrandstof die is gebruikt in een reactor en nog altijd radioactief is, waardoor het langdurig veilig moet worden opgeborgen.
- Diepgeologische berging
- Een methode waarbij radioactief afval honderden meters diep in stabiel gesteente wordt begraven, ver van het leefmilieu.
- Multibarrièresysteem
- Een opeenvolging van meerdere beschermende lagen - metaal, klei en gesteente - die er samen voor zorgt dat radioactieve stoffen niet naar de oppervlakte kunnen migreren, ook als één laag faalt.
- Bentonietklei
- Een kleisoort die uitzet bij contact met water en daardoor holtes opvult en waterstroming rond opslagcontainers tegenhoudt.
- Kristallijn gesteente
- Hard, dicht gesteente zoals graniet dat weinig water doorlaat en daarom geschikt is als basis voor ondergrondse opslag.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
