AI & computing › Kwantumcomputing & AI-hybrides
Europa trekt €119 miljoen uit voor kwantumcomputers en kwantumveilige communicatie
De Europese organisatie EuroHPC heeft zes nieuwe subsidieoproepen geopend met een totale waarde van 119 miljoen euro. Het geld moet Europese onderzoekers en bedrijven helpen om krachtigere kwantumcomputers, veiligere communicatietechnologie en testfaciliteiten voor kwantumtechnologie te bouwen. Aanvragen kunnen tot 17 november worden ingediend.
Europa wil niet achterblijven in de race om kwantumtechnologie. Dat blijkt uit zes nieuwe financieringsoproepen van de EuroHPC Joint Undertaking (EuroHPC JU), de organisatie waarin de Europese Unie en lidstaten samenwerken om Europa tot wereldspeler in supercomputing en kwantumtechnologie te maken. De organisatie kocht eerder al twaalf supercomputers aan en richt zich nu nadrukkelijk op kwantumtechnologie. Alle zes calls gingen op 13 augustus open, de deadline voor aanvragen is 17 november 2026 om 17.00 uur. Projecten die worden goedgekeurd, lopen doorgaans 3,5 jaar en vallen onder het Europese onderzoeksprogramma Horizon Europe.
Drie verschillende soorten kwantumcomputers
Een groot deel van het budget, drie keer 20 miljoen euro, gaat naar de ontwikkeling van drie verschillende typen kwantumcomputers. Bij de eerste bouwen onderzoeksteams een kwantumcomputer op basis van een ionenval, waarbij atomen worden vastgehouden en gemanipuleerd met elektrische velden. Doel is een systeem met meer dan duizend individueel aanstuurbare qubits, de rekeneenheden van een kwantumcomputer, gekoppeld aan gewone supercomputers en toegankelijk via de cloud. De tweede call richt zich op een supergeleidende chip, waarbij qubits worden gebouwd met chiptechnologie die al deels aansluit bij de bestaande halfgeleiderindustrie. Ook hier is het doel minstens duizend qubits, met lange geheugentijd en snelle foutcorrectie. De derde call is voor een atoomarray-kwantumcomputer, die met wolken van los zwevende atomen werkt. Dit platform moet opschalen naar tienduizend atomen voor simulaties en duizend qubits voor rekenwerk, met een betrouwbaarheid van meer dan 99 procent per rekenstap.
Veilige communicatie en testfaciliteiten
Naast rekenkracht investeert EuroHPC ook in beveiliging. Met 24 miljoen euro, het grootste bedrag van de zes calls, wil de organisatie de volgende generatie kwantumsleuteldistributie (QKD) ontwikkelen. Deze techniek gebruikt de wetten van de kwantummechanica om afluisteren van datacommunicatie onmogelijk te maken: zodra iemand meeluistert, verandert de kwantumtoestand van de verstuurde informatie meetbaar. De nieuwe systemen moeten sleutels sneller versturen dan 1 megabit per seconde over stadsafstanden en werken over regionale afstanden van meer dan 300 kilometer. Ook wordt gewerkt aan een combinatie van QKD met post-quantum cryptografie, wiskundige versleuteling die ook bestand is tegen toekomstige kwantumcomputers. Denk aan bescherming van energienetten, clouddiensten en industriële besturingssystemen.
De laatste twee calls gaan over infrastructuur. Met 20 miljoen euro komt er een netwerk van Europese testfaciliteiten waar bedrijven en start-ups hun kwantumapparatuur kunnen laten certificeren. Met 15 miljoen euro voor het project Qu-Pilot moet een brug ontstaan tussen laboratoriumonderzoek en echte fabricage: hardware die nu nog in een vroeg ontwikkelstadium zit, moet met deze pilotlijnen rijp worden gemaakt voor productie op grotere schaal, met aandacht voor onder meer kwantumprocessors, sensoren en de speciale verpakkingstechniek die nodig is om chips extreem koud te houden.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Met deze investering probeert Europa te voorkomen dat het achterop raakt bij de Verenigde Staten en China op het gebied van kwantumtechnologie. Slaagt een van de platformen erin om duizenden betrouwbare qubits te combineren, dan komen praktische toepassingen in bijvoorbeeld geneesmiddelenonderzoek, materiaalontwerp en logistiek dichterbij. Tegelijk moet de investering in kwantumveilige communicatie Europese data alvast beschermen tegen de dag dat kwantumcomputers huidige versleuteling kunnen kraken.
- EuroHPC JU
- Samenwerkingsverband van de EU en lidstaten dat Europese supercomputing en kwantumtechnologie financiert en coördineert.
- Qubit
- De basiseenheid van informatie in een kwantumcomputer, te vergelijken met een bit in een gewone computer maar met bijzondere kwantumeigenschappen.
- Trapped-ion (ionenval)
- Een kwantumcomputerplatform waarbij atomen worden vastgehouden met elektrische velden en als qubit dienen.
- Supergeleidend platform
- Kwantumcomputerplatform gebaseerd op supergeleidende chips die bij extreem lage temperaturen elektrische weerstand verliezen.
- Neutral-atom (atoomarray)
- Kwantumcomputerplatform dat rekent met wolken losse, ongeladen atomen die met laserlicht op hun plek worden gehouden.
- Coherentietijd
- De tijd dat een qubit zijn kwantuminformatie kan vasthouden voordat storingen die informatie verstoren.
- Foutcorrectie
- Technieken om rekenfouten in een kwantumcomputer, die van nature erg storingsgevoelig is, te herkennen en te herstellen.
- Quantum Key Distribution (QKD)
- Een methode om cryptografische sleutels te versturen die afluisteren detecteerbaar maakt dankzij de wetten van de kwantummechanica.
- Post-quantum cryptografie
- Versleutelingstechnieken die zijn ontworpen om ook bestand te zijn tegen aanvallen door toekomstige kwantumcomputers.
- Technology Readiness Level (TRL)
- Een schaal van 1 tot 9 die aangeeft hoe ver een technologie is ontwikkeld, van eerste labidee tot volledig bewezen product.
- Pilotlijn
- Een kleinschalige productiefaciliteit waarin nieuwe technologie wordt getest en verfijnd voordat ze op industriële schaal wordt gemaakt.
- Horizon Europe
- Het onderzoeks- en innovatieprogramma van de Europese Unie waaruit onder meer deze kwantumcalls worden gefinancierd.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
