dsm-firmenich schaalt gisteneiwit op als goedkoop alternatief voor vismeel en wei

Van proeftank naar fabrieksschaal

Chemieconcern dsm-firmenich test momenteel zijn eiwitproduct Protopia in een fermentatietank van 15.000 liter. Later dit jaar volgt een run in een tank van 120.000 liter, en in 2027 moet een nieuwe fabriek in Oost-Europa operationeel zijn. Die fabriek moet jaarlijks tussen de 2.000 en 10.000 ton eiwit gaan produceren. Protopia ontstaat via biomassafermentatie: een gistsoort, Cyberlindnera jadinii, wordt gekweekt in grote tanks en de volledige celmassa wordt geoogst als eiwitbron. Volgens directeur single cell protein Karim Kurmaly is de gist 'feedstock-agnostisch': ze kan groeien op ethanol, methanol, suiker of melasse. Dat maakt het proces twee tot drie keer productiever dan vergelijkbare fermentatiesystemen, claimt het bedrijf. Vanaf medio volgend jaar wil dsm-firmenich 400 tot 500 ton per jaar maken om de markt te testen, terwijl het tegelijk in drie landen werkt aan licentieovereenkomsten met lokale producenten.

Concurrent voor vismeel en wei-eiwit

Protopia bevat minimaal 70 procent eiwit met een volledig aminozuurprofiel en een PDCAAS-score van 0,94 tot 0,96, bijna gelijk aan dierlijk eiwit. Dat maakt het geschikt als vervanger van vismeel in de aquacultuur, waar Protopia in proeven al 1-op-1 vismeel kan vervangen in voer voor kweekzalm, tot een inclusie van 20 procent. De timing is gunstig: door verstoringen in de Peruaanse ansjovisvangst door El Niño steeg de prijs van vismeel dit jaar naar zo'n 3.000 euro per ton. Dsm-firmenich zegt te kunnen concurreren zolang de prijs boven 2.000 euro per ton blijft. Ook voor menselijke voeding ziet het bedrijf kansen: Protopia kan tot 12 procent van snacks en vleesvervangers uitmaken zonder de smaak te beïnvloeden, en mist de bijsmaak die plantaardige eiwitten vaak hebben. Dat is aantrekkelijk nu de prijs van wei-eiwit is opgelopen tot 25 à 28 dollar per kilo. Omdat de onderliggende gistsoort al lang in voeding wordt gebruikt, mag Protopia in de EU en de VS direct op de markt zonder aanvullende goedkeuringsprocedure; voor India en Brazilië onderzoekt het bedrijf nog wat er nodig is.

Kansrijke markt in India

Volgens Raman Chandrasekar van het Britse Sustein Ltd is India een bijzonder kansrijke markt. Het land importeert bijna al zijn wei-eiwit, omdat de meeste Indiase kaas paneer is, een soort die weinig wei oplevert. Tegelijk heeft India een groot overschot aan ethanolcapaciteit: de sector investeerde zo'n 5 miljard dollar om 20 miljard liter ethanol per jaar te kunnen produceren voor bijmenging in benzine, maar door tegenvallende vraag wordt maar de helft daarvan afgenomen. Fermentatie-installaties voor Protopia zouden naast bestaande ethanolfabrieken kunnen worden gebouwd, waarbij ze gebruikmaken van dezelfde grondstoffen en infrastructuur. Volgens Chandrasekar zou het overschot aan ethanol al 40 procent van het onvervulde eiwittekort in India kunnen dichten.