AI-platform moet voedingsindustrie helpen bij tekort aan wei-eiwit

Wei-eiwit is de gouden standaard in sportvoeding, proteïnerepen en eiwitshakes. Maar het wordt schaars. Volgens Alisia Heath, vicepresident onderzoek en ontwikkeling bij NotCo, zijn de voorraden sinds 2023 gehalveerd, terwijl de prijs van wei-eiwitisolaat opliep tot zo'n 14 dollar per pond. Dat is geen tijdelijke hobbel, zegt ze, maar het gevolg van een structureel probleem: de vraag naar eiwit groeit sneller dan de productie van wei-eiwit kan bijbenen.

Waarom wei-eiwit schaars wordt

Wei is een bijproduct van kaasproductie. De hoeveelheid die beschikbaar komt, hangt dus af van hoeveel kaas er wordt gemaakt en hoeveel melk koeien produceren. Die groei stagneert, terwijl de vraag juist explodeert. Naast sportvoeding grijpen nu ook fabrikanten van functionele voeding, eiwitrijke dranken, medische voeding en producten voor gebruikers van afslankmedicijnen (GLP-1-middelen) naar wei-eiwitisolaat. Omdat inkopers voorraden zijn gaan hamsteren uit angst voor verdere tekorten, is de prijs extra hard gestegen. Heath verwacht dat de piek van 14 dollar per pond uiteindelijk weer zakt, maar dat de markt structureel krapper en duurder blijft dan voorheen.

Wat er misgaat bij het vervangen van wei

Veel bedrijven proberen daarom over te stappen op plantaardig eiwit, bijvoorbeeld uit erwten of rijst. Volgens Heath gaat dat vaak mis, niet omdat plantaardig eiwit voedingskundig tekortschiet, maar omdat het zich anders gedraagt tijdens verwerking. Wei lost makkelijk op, mengt goed met vet en water en blijft stabiel bij verhitting. Plantaardige eiwitten klonteren sneller, geven een korrelige textuur, een bittere nasmaak of vallen uit elkaar tijdens productie. Het combineren van twee plantaardige bronnen kan het aminozuurprofiel verbeteren, zodat een product toch als volwaardig eiwit geldt, maar dat lost de technische problemen met oplosbaarheid en stabiliteit niet vanzelf op. Een reep vraagt om heel andere eigenschappen dan een drankje, waardoor er niet één pasklare vervanger voor wei bestaat.

Waar AI het verschil maakt

NotCo probeert dit op te lossen met Giuseppe, een AI-platform dat het bedrijf licenseert aan zeven van de twintig grootste voedingsproducenten ter wereld. Het systeem berekent vooraf welke combinaties van eiwitten, in welke verhoudingen, de beste kans hebben om te voldoen aan eisen op het gebied van smaak, textuur, voedingswaarde, kosten en eiwitcompleetheid. Waar voedingswetenschappers normaal gesproken maar een beperkt aantal combinaties in het lab kunnen testen, kan de software duizenden mogelijke mengsels doorrekenen voordat er iets op de bank wordt uitgeprobeerd. Dat scheelt tijd en materiaal, en vergroot de kans dat een eerste labtest ook echt bruikbaar is. Heath benadrukt dat AI de voedingswetenschapper niet vervangt: het model wijst de meest kansrijke routes aan, maar de uiteindelijke formuleringskeuzes worden nog altijd door mensen gemaakt.