Klimaat & energie › Klimaat-AI & biosfeersimulaties
AI-boom zet klimaatbeloften van techbedrijven zwaar onder druk
De razendsnelle groei van kunstmatige intelligentie duwt de CO2-uitstoot van grote techbedrijven omhoog, terwijl diezelfde bedrijven claimen duurzamer te worden. Een nieuw VN-rapport laat zien dat de uitstoot van toonaangevende AI- en cloudbedrijven tussen 2020 en 2024 met tot 239 procent steeg. Van de tweehonderd onderzochte bedrijven ligt slechts een klein deel op koers om de eigen klimaatdoelen te halen.
Het rapport Greening Digital Companies 2026, opgesteld door de telecommunicatietak van de Verenigde Naties (ITU) en de World Benchmarking Alliance (WBA), brengt jaarlijks de klimaatprestaties van tweehonderd grote technologiebedrijven in kaart. De cijfers over 2024 tonen een tweeledig beeld: bedrijven rapporteren steeds vaker en transparanter over hun koolstofvoetafdruk, maar de opmars van AI zet die vooruitgang onder druk. Vier grote aanbieders van AI- en clouddiensten zagen hun eigen uitstoot tussen 2020 en 2024 met tot 239 procent stijgen, gedreven door de bouw van nieuwe hyperscale-datacenters en de energiehonger van AI-modellen. Veertien telecombedrijven wisten hun uitstoot in dezelfde periode juist met 11 procent te verlagen.
Stroomverbruik groter dan een heel land
Samen stootten de tweehonderd onderzochte bedrijven in 2024 301 miljoen ton CO2-equivalent uit, goed voor 0,8 procent van de wereldwijde uitstoot die aan energie is gekoppeld. Nog opvallender is het elektriciteitsverbruik: samen goed voor bijna 500 terawattuur, ofwel 1,7 procent van het wereldwijde stroomverbruik. Koploper China Mobile verbruikte alleen al 63 terawattuur, bijna twee keer zoveel als Alphabet (het moederbedrijf van Google) en Samsung, die allebei op 32 terawattuur uitkwamen. Microsoft volgde met 30 terawattuur; Amazon rapporteerde over 2024 geen cijfers. Samen verbruikten de tien grootste stroomslurpers 269 terawattuur, meer dan heel Australië in een jaar gebruikt. De opmars van AI-toepassingen en de bouw van nieuwe AI-fabrieken, grootschalige rekencentra die volledig zijn ingericht op het trainen en draaien van AI-modellen, verklaart een groot deel van die groei.
Weinig bedrijven op koers
Techbedrijven behoren tot de grootste inkopers van groene stroom ter wereld en kopen vaak een hernieuwbare-energiecertificaat om hun stroomverbruik te vergroenen. Toch wekken of kopen slechts 25 van de 200 bedrijven inmiddels 100 procent hernieuwbare elektriciteit in. 151 bedrijven hebben concrete kortetermijndoelen voor uitstootreductie vastgelegd, mede onder druk van investeerders en nieuwe regelgeving. Toch blijken slechts 85 bedrijven daadwerkelijk op schema te liggen, en hebben er maar 81 een volledig uitgewerkt plan om hun klimaatdoelen te halen.
Swisscom is het enige bedrijf met een perfecte klimaatscore, gevolgd door Accenture, Deutsche Telekom, Vodafone, Capgemini en Telefónica. Onderaan de ranglijst staan onder meer Huawei, Spotify, Nintendo, Weibo, Xiaomi, Zoom en Toshiba TEC. Achttien bedrijven kregen zelfs helemaal geen score, waaronder Elon Musks bedrijven X en SpaceX.
ITU-directeur Doreen Bogdan-Martin waarschuwt dat duurzaamheid vanaf het ontwerp moet worden meegenomen. "Digitale technologieën bieden enorme mogelijkheden voor klimaatactie, maar de groeiende energievraag en uitstoot mogen niet worden genegeerd," aldus Bogdan-Martin. Volgens WBA-directeur Gerbrand Haverkamp moeten techbedrijven ook hun toeleveringsketen aanpakken: veel van de uitstoot ontstaat niet in eigen datacenters, maar bij de fabricage van chips en hardware door toeleveranciers.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Zolang AI-modellen steeds groter en energie-intensiever worden, zal de stroomvraag van de techsector blijven groeien, ook als bedrijven meer groene stroom inkopen. Zonder scherpere klimaatdoelen en toezicht op de hele toeleveringsketen dreigt de klimaatwinst van efficiëntere AI-toepassingen te worden overschaduwd door de bouw van steeds meer datacenters.
- Koolstofvoetafdruk
- De totale hoeveelheid broeikasgassen die een bedrijf, product of activiteit direct en indirect veroorzaakt.
- CO2-equivalent
- Een gestandaardiseerde eenheid waarmee verschillende broeikasgassen, zoals methaan en CO2, worden omgerekend naar hun klimaateffect ten opzichte van CO2.
- Terawattuur
- Een meeteenheid voor zeer grote hoeveelheden elektriciteit; één terawattuur staat gelijk aan een miljard kilowattuur, ongeveer het jaarverbruik van honderdduizenden huishoudens.
- Operationele emissies
- De broeikasgasuitstoot die rechtstreeks voortkomt uit de eigen bedrijfsvoering van een organisatie, zoals energieverbruik in kantoren en datacenters.
- Hyperscale-datacenter
- Een zeer groot rekencentrum, vaak met tienduizenden servers, dat wordt gebruikt voor clouddiensten en het trainen van AI-modellen.
- Hernieuwbare-energiecertificaat
- Een verhandelbaar bewijs dat een bepaalde hoeveelheid stroom afkomstig is uit hernieuwbare bronnen zoals wind of zon.
- AI-fabriek
- Een grootschalig datacenter dat specifiek is ingericht op het trainen en draaien van AI-modellen, met veel gespecialiseerde rekenchips.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
