AI-agent spoot zelf medicijn in het brein van een levende muis

Een Amerikaanse biotech-onderneming liet een AI-chatbot niet alleen nadenken over een experiment, maar ook daadwerkelijk uitvoeren. Het softwareprogramma bestuurde een robotarm en een injectienaald en bracht zelfstandig een geneesmiddel in de hersenen van een levende muis. Het is een van de eerste keren dat een AI-model rechtstreeks fysiek ingrijpt in een dierproef, in plaats van alleen data te analyseren of een proefopzet te bedenken.

Van spreadsheet naar operatietafel

Het experiment komt van Exin Therapeutics, een startup uit San Francisco die AI gebruikt om hersenactiviteit te analyseren voor de ontwikkeling van medicijnen tegen epilepsie en neurodegeneratieve ziekten zoals Alzheimer en Parkinson. Oprichter Gabriel Ocana Santero wilde weten wat er gebeurt als een AI-agent — een chatbot die niet alleen tekst genereert maar ook apparatuur kan aansturen — rechtstreeks toegang krijgt tot laboratoriuminstrumenten.

Zijn team bouwde een opstelling met een motor die een muis vastzet, een camera waarmee de AI de procedure kon volgen, en een robotarm met injectienaald. Een dierenarts voerde eerst een craniotomie uit: een operatie waarbij een stukje schedel wordt verwijderd om bij het brein te kunnen. Daarna nam de AI het over. Het model koos uit negentien mogelijke behandelingen de juiste genetherapie, bepaalde de exacte hersenregio en coördinaten, en regelde zelf de snelheid en het volume van de injectie. Doel was te testen of de therapie epileptische aanvallen bij de muis kan verminderen.

Het ene AI-model zei nee, het andere ja

Opvallend: het eerste model dat het team inzette, Claude Opus 5.5 van het bedrijf Anthropic, weigerde de naald daadwerkelijk in het brein te laten zakken. Het model gaf aan dat het mogelijk halverwege de ingreep zou willen stoppen, wat het dier in gevaar kon brengen. Het team schakelde over op een ander model van Anthropic, Claude Sonnet 5, dat wel akkoord ging met de uitvoering.

Om risico's te beperken, bouwden de onderzoekers vangnetten in. De AI moest elk injectieplan eerst laten goedkeuren door een mens, en er was een noodknop om de motoren direct uit te schakelen. Ook kreeg het model geen toegang tot de broncode van de apparatuur, zodat het zijn eigen regels niet kon aanpassen. Dat leverde tijdens de proef juist een probleem op: door een technische storing klopte het coördinatensysteem niet meer. De AI zag dat de berekende positie fout was, maar weigerde de code aan te passen omdat dat uitdrukkelijk verboden was. Het team moest een tweede AI-agent inschakelen om de fout te herstellen, zonder die agent te vertellen dat er een levende operatie liep. Een normale ingreep duurt ongeveer 45 minuten; door het oponthoud liep deze iets langer dan een uur.

Voorzichtige volgende stappen

Volgens Santero herstelt de muis goed. Zijn team test nu ook andere AI-modellen, waaronder dat van xAI, om te zien welk systeem het beste presteert. Ook experimenteert het bedrijf met het laten uitvoeren van craniotomieën door een AI-agent, een veel ingewikkeldere ingreep. Santero wil eerst zeker weten dat dit veilig kan voordat het op levende dieren wordt getest. Hij benadrukt dat menselijk toezicht voorlopig onmisbaar blijft, zeker bij experimenten met levende dieren — en dat het nog te vroeg is om een AI-agent ooit op een mensenbrein te laten werken.