AI-model koos zelf gentherapie en opereerde brein van muis zonder mens

Onderzoekers van het Britse startup Exin Therapeutics lieten een kunstmatige intelligentie een complete medische beslissing nemen. De AI-agent, aangedreven door het taalmodel Claude Sonnet 5 van ontwikkelaar Anthropic, kreeg een lijst met 19 mogelijke gentherapieën voorgelegd. Het doel: de aanvallen verminderen bij een muis met epilepsie. Verder kreeg het model geen instructies. Geen mens koos de behandeling of het hersengebied. Dat deed de AI zelf.

Zelf analyseren, zelf beslissen

Volgens Gabriel Ocana-Santero, medeoprichter van Exin Therapeutics en promovendus aan de Universiteit van Oxford, analyseerde het model eerst hoe de aanvallen in dit specifieke muizenmodel ontstaan. Daarna stelde de AI een therapie voor die een remmend signaalsysteem in de hersenen versterkt. Het model wees een tweede mogelijk doelgebied af, met als onderbouwing dat eerder onderzoek daar wisselende resultaten liet zien tegen precies dit type aanval. Voor de exacte coördinaten van de injectie combineerde de AI gegevens uit drie wetenschappelijke publicaties en middelde de waarden. Ook de hoeveelheid vloeistof, de injectiesnelheid en de wachttijden bepaalde het systeem zelf.

Tijdens de operatie zelf keek de AI via een camera mee met een motorisch aangedreven chirurgisch apparaat, uitgerust met een microscoop en een injectiespuit. Het model deed 32 waarnemingen tijdens het proces en rapporteerde telkens of er bloedingen zichtbaar waren. Een dierenarts hield fysiek een noodstop vast die alle motoren direct kon uitschakelen, en het systeem had vaste grenzen, zoals een maximale injectiehoeveelheid die de AI niet mocht overschrijden.

Veiligheidsgrens zorgt voor onverwachte stop

Die voorzorgsmaatregelen zorgden juist voor problemen. Nadat een verbinding wegviel, berekende de AI dat het doel buiten het fysieke bereik van het apparaat lag. Het model weigerde door te gaan, ook na een nieuwe kalibratie en een derde poging. Ocana-Santero kon het systeem niet overtuigen, terwijl de verdoofde muis met een naald in het brein op de tafel lag. Uiteindelijk bleek de AI gelijk te hebben: handmatige aanpassingen tijdens een eerdere pauze hadden de besturing ontregeld. Ocana-Santero moest de code zelf herstellen voordat de ingreep kon worden afgerond.

Opvallend is dat niet elk AI-model bereid was de taak uit te voeren. De krachtigere modellen Claude Opus 5 en Opus 5.5 weigerden de proef volledig, omdat ze niet konden garanderen dat ze de ingreep zouden kunnen afmaken. Alleen Sonnet 5 ging door tot het einde. Volgens Ocana-Santero is dit de eerste keer dat een AI-systeem niet alleen een operatie uitvoerde, maar ook zelf de behandeling en het doelgebied koos bij een levend zoogdier. Eerdere chirurgische robots voerden altijd een door mensen gekozen ingreep uit. De muis herstelde goed van de operatie. Een technisch rapport volgt nog en de resultaten zijn nog niet door vakgenoten beoordeeld.