VR-stoel laat je virtuele wereld bekijken zonder headset op te zetten

Wie urenlang een VR-bril draagt, krijgt vroeg of laat een stijve nek. Dat probleem bracht Shogo Fukushima, universitair hoofddocent aan de Faculty of Information Science and Electrical Engineering van de Kyushu University in Japan, op het idee voor een heel ander soort VR-apparaat: een stoel. Het onderzoek werd gepresenteerd op de techconferentie SIGGRAPH Emerging Technologies in 2026.

De aanleiding was persoonlijk. Een van Fukushima's studenten bracht zoveel tijd in virtuele werelden door dat hij zelfs met zijn headset op probeerde te slapen. Dat gaf de onderzoeker de prikkel om te onderzoeken of een headset eigenlijk wel nodig is om het gevoel van mixed reality op te wekken.

Spiegeltjes in plaats van een bril op je hoofd

Bestaande VR-oplossingen zijn tot nu toe grofweg in twee vormen te vangen. Projectieruimtes, zoals domes, omringen de gebruiker met schermen maar bieden weinig echte dieptebeleving omdat het beeld vastzit aan de muren van de ruimte. Headsets lossen dat op door elk oog een net iets ander beeld te tonen via lenzen, wat een krachtig gevoel van diepte geeft, maar dan moet je wel gewicht op je hoofd dragen.

De Japanse onderzoekers kiezen voor een derde weg. In de stoel zit een paneel met duizenden piepkleine spiegeltjes, een zogeheten micromirrorarray, dat voor elk oog een apart beeld de lucht in projecteert. Deze techniek, bekend als luchtbeeldoptiek, laat het beeld als het ware vrij zweven in de ruimte voor de gebruiker in plaats van op een plat scherm. Het resultaat is een breed, bioscoopachtig gezichtsveld vanuit een stoel die niet groter is dan een gewone fauteuil.

Draaien zonder kalibratie, maar met beperkingen

Een ingebouwde gyroscoop meet hoe de stoel draait, zodat het beeld meedraait zodra de gebruiker zijn lichaam beweegt. Dat gebeurt automatisch, zonder dat er eerst gekalibreerd moet worden. Fukushima denkt dat het systeem zelfs VR-sickness, het misselijke gevoel dat veel mensen krijgen van headsets, kan verminderen. Omdat er geen bril om het hoofd past, is er volgens hem meer ruimte om grotere en beweegbare optische onderdelen in te bouwen die de zintuiglijke mismatch tussen ogen en lichaam verkleinen.

Toch kleven er nadelen aan het ontwerp. De spiegelplaat houdt licht tegen, waardoor een zeer felle projector nodig is, en de omvang van de plaat beperkt hoe breed het zicht kan worden. In het onderzoekspaper wordt toegegeven dat het gezichtsveld beperkt is en dat zowel het blikveld als de draagbaarheid van het systeem maar 'deels' voldoen. Het prototype laat alleen zien dat draaien om je eigen as werkt, niet dat je in elke richting rond kunt kijken. Concrete cijfers over het gezichtsveld of testen met gebruikers ontbreken nog. Om het zicht te vergroten, stellen de onderzoekers voor extra platte spiegels boven, onder en opzij van de hoofdplaat te plaatsen, wat het effectieve scherm tot zes keer groter zou kunnen maken. Een demonstratieopstelling zou dit al laten zien, al zijn ook daarvoor nog geen metingen gepubliceerd.

De onderzoeksgroep zoekt nu industriële partners voor toepassingen als werkplekken in auto's, interactieve museumstukken, op afstand bestuurde bouwmachines en rampenrobots. Op de langere termijn hoopt Fukushima zelfs een soort 'Anywhere Door' te bouwen, een deur uit de Japanse animeserie Doraemon die naar elke gewenste plek leidt, waarmee twee mensen dezelfde virtuele ruimte kunnen delen.