AI & computing › AR/VR & spatial computing

Noorwegen draait schermenbeleid in de klas terug en mikt op verbod smart glasses

· Bijgewerkt 22 november 2026, 01:19 · 2 min leestijd

AR/VR & spatial computing
Beeld: Phys.org

Noorwegen stapt deels terug van zijn eigen digitale onderwijsbeleid. Na jaren van tablets en laptops in de klas komt het schoolboek terug, omdat de leesvaardigheid van leerlingen sterk is gedaald. Ook buiten school grijpt de regering in: een verbod op smart glasses met camera's op pleinen, stranden en scholen ligt op tafel.

Twintig jaar lang gold Noorwegen als voorbeeldland voor digitaal onderwijs. Laptops en tablets werden standaard in de klas, een trend die tijdens de coronapandemie nog versnelde. Oslo wilde vanaf 2023 zelfs elke leerling op de basisschool een eigen digitaal apparaat geven. Die verplichting is inmiddels weer losgelaten: scholen in de Noorse hoofdstad mogen nu zelf bepalen hoeveel schermen ze gebruiken.

Van tablet terug naar schoolboek

De aanleiding is een scherpe daling van lees- en schrijfvaardigheden onder Noorse kinderen. In de internationale PISA-test van 2025, die de vaardigheden van vijftienjarigen in tientallen landen vergelijkt, scoorden Noorse leerlingen voor het eerst sinds 2006 op alle drie de onderdelen onder het gemiddelde: lezen, rekenen en natuurwetenschappen. Een Noorse onderzoekscommissie concludeerde in 2024 dat leerlingen lange teksten beter begrijpen op papier dan op een scherm. Digitaliseringsminister Torgeir Micaelsen erkent dat de invoering van schermen te snel ging, voordat duidelijk was wat goed digitaal onderwijs eigenlijk inhoudt. Het verhaal van leraar Pal Ludvig Finstad illustreert de omslag: hij legde in 2023 de tablets van zijn klas tijdelijk weg omdat leerlingen moeite hadden met lezen en schrijven, en kreeg daarvoor een officiële waarschuwing van zijn schoolbestuur. Schoolleider Silje Ween benadrukt dat niet het scherm zelf het probleem is, maar de manier waarop het wordt ingezet: een iPad kan net zo nuttig zijn als een boek, zolang het hulpmiddel niet belangrijker wordt dan de lesinhoud.

Ook smartphones en smart glasses onder vuur

De kritische blik op technologie beperkt zich niet tot het klaslokaal. De Noorse regering wil socialemediaplatforms als TikTok, Snapchat en het spelplatform Roblox verbieden voor kinderen onder de zestien jaar; een wetsvoorstel daarvoor wordt eind 2026 verwacht. Daarnaast overweegt de regering een tijdelijk verbod op smart glasses met ingebouwde camera's op plekken als parken, stranden en scholen, uit zorgen over privacy. Kunstmatige intelligentie mag alleen stapsgewijs een plek krijgen in het lesprogramma en het gebruik van mobiele telefoons op school wordt strenger gereguleerd.

Kritiek: maatregelen zijn te oppervlakkig

Socioloog Christer Hyggen van de OsloMet-universiteit noemt de huidige maatregelen welkom, maar onvoldoende. Volgens hem richten politici zich te veel op snelle oplossingen, terwijl de kern van het probleem dieper ligt: het verslavende ontwerp van apps, gerichte marketing en de profilering van kinderen door techbedrijven. Die problemen zijn volgens hem te groot voor één land om alleen aan te pakken. Een echte omslag, zegt hij, kan alleen ontstaan op Europees niveau, met gezamenlijke regels voor hoe digitale diensten met jonge gebruikers omgaan.

Achtergrond & begrippen

Wat betekent dit voor de toekomst? Noorwegen laat zien dat landen die vooroplopen in digitalisering, ook voorop kunnen lopen in het terugdraaien ervan zodra nadelige effecten duidelijk worden. Dat kan andere landen aanmoedigen om onderwijs- en techbeleid kritischer te toetsen in plaats van nieuwe technologie klakkeloos te omarmen. Ook de discussie over smart glasses en privacy in publieke ruimtes zal naar verwachting breder in Europa opspelen naarmate dit soort apparaten gewoner wordt.

PISA-test
Internationaal onderzoek dat elke paar jaar de vaardigheden van vijftienjarige leerlingen in lezen, rekenen en natuurwetenschappen vergelijkt tussen landen.
Smart glasses
Slimme brillen met ingebouwde camera's en schermpjes, waarmee de drager foto's of video's kan maken of digitale informatie kan zien tijdens het kijken.
Profilering
Het verzamelen en analyseren van gebruikersgegevens door bedrijven om gedrag te voorspellen en gerichte advertenties of content te tonen, ook bij kinderen.
Digitaliseringsminister
Een minister die verantwoordelijk is voor beleid rond digitale technologie en de rol daarvan in de samenleving, zoals in onderwijs en overheid.
Paradigmaverschuiving
Een fundamentele verandering in de manier waarop een probleem of onderwerp wordt aangepakt, hier gebruikt voor een bredere omslag in techbeleid.

Bronnen

Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.

Meer over AR/VR & spatial computing