Tekort aan raketten dreigt nieuwe satellieten jarenlang aan de grond te houden

Een jaar geleden moest een satellietbedrijf nog ongeveer twaalf maanden wachten op een plek aan boord van een raket. Inmiddels is dat opgelopen tot drie jaar, zegt Anatolii Papulov, oprichter van het Britse ruimtevaartbedrijf NewOrbit, tegen New Scientist. Volgens brancheanalist Caleb Henry van Quilty Space is er "absoluut een lanceercrisis" gaande, met grote gevolgen voor start-ups die afhankelijk zijn van een snelle en betaalbare weg naar de ruimte.

Het einde van een werkpaard

De belangrijkste oorzaak is de aangekondigde pensionering van de Falcon 9, de herbruikbare raket van Elon Musks bedrijf SpaceX. Sinds de introductie in 2010 maakte deze draagraket ruimtevaart veel goedkoper, onder meer door ride-share-missies waarbij meerdere klanten de kosten van één lancering delen. In 2025 vloog de Falcon 9 liefst 165 keer, meer dan alle andere Amerikaanse raketten samen. SpaceX neemt echter naar verluidt geen boekingen meer aan voor na 2028, omdat het bedrijf overschakelt op zijn nieuwe, veel grotere raket Starship. Die bereikte eind september voor het eerst een baan om de aarde, maar het is onduidelijk hoeveel ruimte er straks overblijft voor commerciële klanten naast SpaceX' eigen Starlink-satellieten en geplande datacenters in de ruimte. Starship is bovendien ontworpen om platte Starlink-satellieten als een soort snoepautomaat uit te werpen, een systeem dat niet per se geschikt is voor de omvangrijkere satellieten van andere bedrijven.

Weinig alternatieven

Andere routes naar de ruimte zijn de afgelopen jaren juist weggevallen. Vóór de Russische invasie van Oekraïne in 2022 verzorgden Russische raketten als de Soyuz ongeveer een vijfde van alle wereldwijde lanceringen; die optie is sindsdien verdwenen voor westerse klanten. Concurrenten die het gat zouden moeten vullen, lopen vertraging op. Rocket Lab lanceerde in 2025 achttien keer zijn kleine Electron-raket, maar de grotere opvolger Neutron moet nog debuteren. De New Glenn-raket van Blue Origin staat aan de grond na een explosie in mei. Europese Ariane-raketten en de Indiase PSLV vliegen slechts een paar keer per jaar. Chinese commerciële raketten zijn voor Amerikaanse en de meeste Europese satellieten vanwege exportregels verboden terrein, ook als er maar één Amerikaans onderdeel in zit. Zelfs techgigant Amazon, dat 83 lanceringen bestelde voor zijn satellietinternetproject Amazon Leo, kreeg er tot nu toe pas veertien uitgevoerd.

Onzekere toekomst

Hoe de crisis zich ontwikkelt, hangt vooral af van SpaceX zelf. Als Starship op grote schaal beschikbaar komt voor commerciële lading, kan het tekort snel verdwijnen. Gebeurt dat niet, en lukt het andere raketbouwers niet op tijd om bij te springen, dan voorspelt analist Henry dat "veel bedrijven in de problemen komen". Volgens voormalig SpaceX-ingenieur Matt Hausman van de University of Illinois Urbana-Champaign is de huidige schaarste deels een gevolg van SpaceX' eigen succes: doordat lanceerkosten tien keer lager werden, konden veel kleinere spelers de ruimtevaartmarkt betreden. Nu dreigen diezelfde bedrijven zonder raket te komen te zitten.