Slimme bril van Meta leidt tot ongewenste opnames en pesterijen in India

Een video op Instagram maakte pijnlijk duidelijk hoe kwetsbaar mensen zijn voor slimme brillen. Een contentmaker filmde met een slimme bril van Meta een demonstratie in Delhi, zonder dat de aanwezigen dit wisten. Een van hen, Shubnam, werd vervolgens het mikpunt van een viral geworden video die miljoenen keer werd bekeken. Onder de reacties stonden transfobe scheldpartijen en met AI gegenereerde memes over haar persoon. Volgens experts is dit geen incident, maar een voorbode van wat vaker gaat gebeuren nu dit soort brillen mainstream worden.

Slimme brillen zien eruit als een gewoon montuur, maar hebben een ingebouwde camera en microfoon waarmee de drager ongemerkt foto's en video's kan maken. Een klein lampje moet omstanders waarschuwen dat er wordt opgenomen, maar dat signaal is in de praktijk makkelijk te missen of te negeren. In India, waar het ongevraagd delen van beeldmateriaal al een wijdverbreid probleem is, komt deze technologie boven op een cultuur waarin de privacy van vooral vrouwen en minderheden al vaak wordt geschonden.

Van online pesterij tot politiemiddel

Het probleem beperkt zich niet tot rondzwervende contentmakers die op zoek zijn naar virale beelden. Volgens Indiase experts gebruikt ook de politie slimme brillen steeds vaker als surveillancemiddel. Agenten kunnen er ongemerkt mee filmen tijdens patrouilles, controles of demonstraties, zonder dat omstanders weten dat ze worden vastgelegd. Dat maakt de technologie tegelijk een instrument voor online vernedering én voor staatstoezicht, een combinatie die in een land met beperkte privacywetgeving extra risicovol is.

Ontwerp zonder ingebouwde bescherming

Critici wijzen erop dat fabrikanten als Meta nauwelijks rekening hebben gehouden met privacybescherming vanaf het ontwerp. Het opnamelampje, bedoeld als waarschuwing, is klein en makkelijk te missen in een drukke straat of demonstratie. Anders dan bij een smartphone, die je duidelijk omhoog houdt om te filmen, oogt een bril als een onschuldig kledingstuk. Daardoor ontstaat een schijnbare onschuld die misbruik in de hand werkt. Nu grote techbedrijven zwaar inzetten op draagbare technologie als volgende groeimarkt, groeit ook de roep om strengere regels: verplichte, goed zichtbare opname-indicatoren, duidelijkere wetgeving rond stiekem filmen, en grenzen aan het gebruik van dit soort apparatuur door politie. Zolang die regels ontbreken, blijft de kloof tussen wat technisch mogelijk is en wat maatschappelijk wenselijk is, groot.