Proxima Fusion bouwt Europese fabriek voor supergeleidende fusietape

Proxima Fusion, een spin-off van het Max Planck Institute for Plasma Physics in München, en de Duitse deelstaat Nedersaksen hebben een intentieverklaring getekend voor de bouw van een fabriek voor zogeheten HTS-tape. Dat is een dun metalen lint dat bij relatief hoge temperaturen supergeleidend wordt en vrijwel zonder weerstand grote stroom kan vervoeren. Het materiaal is onmisbaar voor de bouw van de krachtige, compacte supergeleidende lintkabels die de magneten van een stellarator aandrijven.

Miljoenen kilometers tape nodig

De eerste twee bouwfasen van het project moeten voor eind 2029 klaar zijn en kosten samen ongeveer 140 miljoen euro. Proxima wil dat bedrag voor de helft met privaat kapitaal financieren; de andere helft komt van publieke partijen, waarvan Nedersaksen 21 miljoen euro voor zijn rekening neemt, net geen 30 procent van de publieke bijdrage. De behoefte aan materiaal is enorm: voor de fusiedemonstrator Alpha heeft Proxima ongeveer 20.000 kilometer HTS-tape nodig, en voor de geplande energiecentrale Stellaris nog eens 40.000 kilometer extra. Die centrale moet verrijzen op de plek van de voormalige kerncentrale Gundremmingen. Op dit moment wordt HTS-tape vooral op industriële schaal geproduceerd in Azië, wat Europese fusiebedrijven kwetsbaar maakt voor verstoringen in de toeleveringsketen.

Meer dan alleen fusie

Volgens Proxima levert de fabriek niet alleen materiaal voor fusiereactoren, maar ook voor andere toepassingen die baat hebben bij extreem krachtige en compacte elektromagneten, zoals hoogspanningsnetten, medische scanapparatuur, geavanceerde voortstuwingssystemen en overige magneettechnologie. Minister-president Olaf Lies van Nedersaksen noemt de deelstaat daarom "letterlijk een magneet voor een nieuwe kritieke technologie". Proxima-topman Francesco Sciortino stelt dat de fabriek Duitsland en Europa in staat stelt om van een afhankelijkheid in de toeleveringsketen een blijvende strategische sterkte te maken. Het bedrijf voert al gesprekken met internationale technologiepartners om bestaande productiekennis naar Nedersaksen te halen.

Andere vorm dan bekende fusiereactoren

Een stellarator verschilt van een tokamak, het type fusiereactor dat wordt gebruikt in de Britse Joint European Torus en het Franse ITER-project. Een tokamak heeft de vorm van een symmetrische ring, een stellarator is verdraaid in een soort achtvorm. Die gedraaide vorm lost een probleem op waar tokamaks tegenaan lopen: hun magneetspoelen liggen aan de buitenkant van de ring minder dicht op elkaar, waardoor het magneetveld daar zwakker is. Doordat HTS-materiaal compactere en krachtigere magneten mogelijk maakt, kunnen fusiemachines kleiner en dus goedkoper worden, wat de weg vrijmaakt voor betaalbare fusiecentrales.