Onderzoek: AI-chatbot Grok kiest Republikeinen, ChatGPT kiest Democraten

Onderzoekers van Convovo, een studio voor conversationele AI onder leiding van Cornell-hoogleraar Tapan Parikh, onderzochten bijna 500 Amerikaanse verkiezingsraces. Ze stuurden via de ontwikkelaarstoegang (API) van de AI-modellen telkens dezelfde vraag: noem één kandidaat, zonder te twijfelen of beide kanten te benoemen. Het resultaat: Grok 4.7 van xAI, het AI-bedrijf van Elon Musk, koos in 92 procent van de gevallen de Republikeinse kandidaat. GPT-6.1 Sol van OpenAI koos in 97 procent van de gevallen de Democraat. De twee modellen waren het in minder dan 10 procent van de races met elkaar eens.

Belangrijk is dat de gewone chat-apps van ChatGPT en Grok, die miljoenen mensen dagelijks gebruiken, weigerden een directe stemadvies te geven. Alleen via de API, waarmee ontwikkelaars de modellen in eigen software inbouwen, kwamen de politieke voorkeuren naar boven. OpenAI benadrukt dat dit onderscheid belangrijk is, omdat de meeste gebruikers de chat-app gebruiken en niet de API. Toch kon Parikh de gewone apps met simpele trucs alsnog verleiden tot vergelijkbare keuzes.

Verschillende zoekstrategieën, verschillende bronnen

Opvallend is dat beide modellen hun voorkeur op andere manieren vormden. Grok zocht vaker naar onderwerpen als immigratie, belastingen, criminaliteit en energie, en raadpleegde regelmatig conservatieve bronnen zoals een christelijke conservatieve kiezersgids en de site van actiegroep Turning Point Action. ChatGPT zocht juist vaker naar standpunten over zorg en abortus, en leunde zwaar op Wikipedia, persbureau Associated Press, nieuwssite Axios en Reddit. OpenAI heeft overigens zakelijke content-afspraken met die laatste drie bronnen.

Toen de onderzoekers de internetzoekfunctie uitschakelden, bleek het verschil nog fundamenteler. ChatGPT bleef ook zonder zoeken grotendeels bij de Democraten, wat erop wijst dat die voorkeur diep in de trainingsdata van het model verankerd zit. Grok daarentegen durfde zonder zoekfunctie in 27 van de 30 geteste races geen keuze meer te maken. Dat suggereert dat de Republikeinse voorkeur van Grok vooral ontstaat door de specifieke zoektermen en bronnen die het model tijdens het zoeken gebruikt, niet door de kennis die het al had.

Verborgen instructies en politieke context

De onderzoekers ontdekten verder dat elk verzoek aan Grok via de API ongeveer 1.240 extra tekstfragmenten meekreeg die zij zelf niet hadden geschreven en niet konden zien of verwijderen. Parikh noemt dit mogelijk verborgen instructies, al blijft onduidelijk waar die precies vandaan komen. SpaceXAI, het bedrijf achter Grok, reageerde niet op vragen van TechCrunch.

De timing van het onderzoek is gevoelig: het verschijnt minder dan twee weken voor de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen op 3 november. President Donald Trump heeft zich eerder fel uitgesproken tegen wat hij "woke AI" noemt. Elon Musk, eigenaar van xAI, doneerde dit verkiezingsjaar meer dan 445 miljoen dollar aan Republikeinse kandidaten. OpenAI-topman Sam Altman steunde in het verleden vooral Democraten, maar zegt dit jaar geen geld in de verkiezingen te steken. Het onderzoek bevestigt eerdere zorgen van het Center for AI Safety, dat al waarschuwde dat taalmodellen gebruikers subtiel richting politieke standpunten kunnen duwen via woordkeuze, bronkeuze en framing.