Oklo bouwt kernreactor die medische isotopen direct ter plekke maakt

Het Amerikaanse bedrijf Oklo gaat een nieuwe productiefaciliteit bouwen voor medische isotopen: radioactieve stoffen die worden gebruikt in de behandeling van kanker. De fabriek, Groves-2 Forge genaamd, combineert een kernreactor met gespecialiseerde laboratoria op één locatie. Daardoor kan het hele proces van bestraling tot verpakking op dezelfde plek gebeuren, in plaats van verspreid over meerdere faciliteiten.

Waarom isotopen zo belangrijk zijn

De fabriek richt zich vooral op de productie van lutetium-177, een isotoop die de basis vormt voor zogeheten radiofarmaca. Dat zijn medicijnen die radioactieve straling heel gericht op kankercellen afgeven, zodat gezond weefsel zoveel mogelijk gespaard blijft. Isotopen zoals lutetium-177 vervallen snel: hun werkzame straling neemt binnen dagen af. Dat maakt lange transporttijden een probleem. Oklo wijst erop dat veel van deze stoffen nu nog worden geproduceerd in oude of buitenlandse faciliteiten, met het risico dat medicijnen hun kracht verliezen voordat ze bij de patiënt aankomen. Door isotopen dichter bij Amerikaanse ziekenhuizen te produceren, wil het bedrijf die vertraging wegnemen.

Onderdeel van een federaal programma

Groves-2 Forge maakt deel uit van de Nuclear Energy Launch Pad, een gezamenlijk initiatief van het Amerikaanse ministerie van Energie (DOE) en het National Reactor Innovation Center. Dit programma moet de uitrol van nieuwe, commerciële kernreactoren en binnenlandse splijtstofketens versnellen. Oklo is een van twaalf bedrijven die zijn geselecteerd om in totaal dertien schone-energieprojecten verder te brengen. Het bedrijf bouwt voort op een eerdere mijlpaal: in augustus bereikte Oklo in Texas de zogeheten 'eerste kriticiteit' met zijn testreactor Groves Isotope Test Reactor. Kriticiteit betekent dat een reactor voor het eerst een gecontroleerde, zichzelf in stand houdende kernreactie laat draaien. Opvallend is dat Oklo van een lege bouwplaats naar een volledig werkende reactor ging in minder dan twaalf maanden, en dat volledig in eigen beheer deed, van ontwerp tot opstart. Het was de eerste reactor binnen het DOE-pilotprogramma die op particulier terrein kriticiteit bereikte.

Volgende stap richting commerciële vergunning

Een Amerikaanse functionaris van het ministerie van Energie, Chimi Zacot, noemde het snelle traject een bewijs dat private bedrijven kernprojecten veilig en doelmatig kunnen doorlopen onder toezicht van de overheid. Oklo wil met Groves-2 Forge operationele data verzamelen en de zuiveringsmethoden voor isotopen verder verbeteren. Die ervaring moet helpen bij het verkrijgen van formele commerciële vergunningen, een stap die nodig is voordat het bedrijf op grote schaal isotopen kan gaan leveren aan ziekenhuizen en andere afnemers. Topman en medeoprichter Jacob DeWitte zegt dat de nieuwe fabriek rechtstreeks voortbouwt op de lessen van de testreactor, met als doel materialen te bestralen en waardevolle isotopen te verwerken en gereed te maken voor gebruik.