Neuralink schakelt stilletjes over van hersenchip voor muisklikken naar spraak

Neuralink kreeg de afgelopen jaren vooral aandacht voor implantaten waarmee mensen met verlamming een cursor over een computerscherm konden bewegen, puur met hun gedachten. Maar het bedrijf test inmiddels in stilte een heel andere toepassing van zijn brain-computer interface: iemand laten praten zonder dat diegene nog een stem heeft.

Van cursor naar spraak

Neuralink is sinds mei bezig met een klinische studie in het Cleveland Clinic-ziekenhuis in Abu Dhabi, gevolgd door een tweede studie in oktober bij het University of Texas Southwestern Medical Center. Patiënten krijgen dezelfde chip als de huidige Neuralink-gebruikers, maar het implantaat vertaalt hersensignalen nu naar woorden in plaats van naar muisbewegingen. In een video die Neuralink op 24 maart op X plaatste, is te zien hoe een proefpersoon met ALS, bij wie spreken nog wel lukt maar nauwelijks te verstaan is, met het systeem duidelijker communiceert.

Waarom spraak sneller vooruitgang boekt

De omslag komt niet uit het niets. Concurrenten als Paradromics richtten zich vanaf het begin al op spraak in plaats van op muisbesturing. Onderzoekers van de University of California, Davis, lieten in 2024 zien dat een ALS-patiënt met 97 procent nauwkeurigheid natuurlijk kon praten via een spraakimplantaat, een resultaat dat in slechts vijf jaar tijd de decennia oude ontwikkeling van cursorbesturing evenaarde. Neurowetenschapper Sergey Stavisky, die meewerkte aan dat onderzoek, noemt spraak destijds "een onaangeboord gebied" met veel ruimte voor snelle vooruitgang.

Technisch gezien zijn beide varianten eigenlijk hetzelfde: de chip leest de elektrische signalen af die de hersenen naar spieren sturen, of dat nu de vinger is voor een muisklik of de tong voor het vormen van klanken. Het verschil zit in wat er met die signalen gebeurt. Bij spraaksystemen worden ze vertaald naar kleine klankdelen, foneem genoemd, die samen woorden vormen op het scherm.

Discussie over de beste aanpak

Niet iedereen is het erover eens dat Neuralink een verkeerde keuze maakte. Stavisky vindt dat cursorbesturing in 2016, toen Neuralink werd opgericht, wetenschappelijk gezien de veiligere en verder ontwikkelde optie was. Matt Angle, directeur van branchegenoot Paradromics, denkt daar anders over: spraak teruggeven levert volgens hem de grootste kwaliteitswinst op voor patiënten, omdat het hen in staat stelt weer met dierbaren te praten.

De praktijk laat het verschil in snelheid zien. Neuralink-patiënt Brad Smith typte tijdens een gesprek met journalisten een zin van zestien woorden in ruim een minuut, letter voor letter met zijn gedachten bestuurde cursor. Spraaksystemen kunnen die snelheid ruimschoots overtreffen. Neuralink lijkt die les inmiddels ter harte te nemen, terwijl het bedrijf zich ook voorbereidt op grootschalige productie van zijn implantaten.