Klimaatmodel voorspelt fors meer natuurbranden in Alaska deze eeuw

Onderzoekers onder leiding van Jeremy Littell brachten in kaart hoe bosbranden in het noordelijke, boreale deel van Alaska zich tot het jaar 2100 kunnen ontwikkelen. Ze gebruikten daarvoor temperatuur- en neerslaggegevens uit vijf verschillende klimaatmodellen van het internationale CMIP5-project. Door de uitkomsten van meerdere modellen te combineren tot een ensemblevoorspelling, voorkomen wetenschappers dat ze blind varen op de eigenaardigheden van één enkel model. De resultaten zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Earth's Future.

Meer dan een verdubbeling

De klimaatgegevens voerden de onderzoekers in een apart model, ALFRESCO genaamd, dat speciaal is ontworpen om de wisselwerking tussen vegetatie en vuur in Alaska na te bootsen. Zo ontstonden verschillende toekomstscenario's, gebaseerd op zowel gematigde als hoge uitstoot van broeikasgassen. De belangrijkste conclusie: bij hoge uitstoot verdubbelt het gemiddelde jaarlijks verbrande oppervlak in Alaska ruimschoots. Dat geldt zelfs als je rekening houdt met de onzekerheid tussen de verschillende klimaatmodellen. Vooral gebieden die van oudsher weinig bosbrand kennen, zoals het Alaskaanse noordpoolgebied en het westen van de staat, worden hard geraakt: daar kan de hoeveelheid vuur tot acht keer zo groot worden.

Ander bos, ander landschap

Meer branden betekenen ook een ander bos. In het onderzoeksgebied groeien nu vooral sparren, bomen die snel vlam vatten maar zich langzaam herstellen. Naarmate er vaker brandt, krijgen loofbomen die minder brandbaar zijn de overhand. Dat verschuift het hele ecosysteem: van donkere sparrenbossen naar lichtere, bladverliezende bossen. Toch benadrukken de onderzoekers dat er onzekerheden blijven. Een combinatie van beperkte opwarming en meer zomerneerslag kan de bosbrandactiviteit binnen historische grenzen houden. Ook is niet zeker hoe brandbaar toekomstige vegetatie precies wordt: het ALFRESCO-model is namelijk getraind op patronen uit het verleden, terwijl klimaatverandering voor onbekende situaties kan zorgen.

Voor brandweer en landbeheerders bieden de uitkomsten wel houvast. Een gevarieerd landschap, met bossen van verschillende leeftijd, soort en omvang, blijkt de kans op extreem grote branden te verkleinen. Door gericht te sturen op die diversiteit, bijvoorbeeld met gecontroleerde branden, gerichte kap of andere vormen van brandstofbeheer, kunnen beheerders de risico's van de opwarmende toekomst mogelijk beperken.