Israël start nationale aanbesteding voor eigen kwantumcomputer

De Israëlische overheid wil niet langer afhankelijk zijn van buitenlandse kwantumtechnologie. Met Project Nexus schrijft het land een aanbesteding uit voor een volledig binnenlands ontwikkeld kwantumplatform. Het initiatief komt van het National AI Directorate, onderdeel van het kantoor van de premier, en de Accountant General's Department van het ministerie van Financiën. Beide partijen vallen onder Regeringsbesluit 4255, dat het kader vormt voor de nationale AI-strategie van Israël.

Over technische details is nog weinig bekend. De overheid maakte geen budget, tijdlijn of namen van deelnemende bedrijven en kennisinstellingen openbaar. Wel is duidelijk dat het platform niet draait om één technologie: het moet meerdere vormen van kwantumcomputing ondersteunen die al binnen Israëlische universiteiten, start-ups en bedrijven worden ontwikkeld. Daarmee lijkt de tender eerder bedoeld als nationale infrastructuur dan als steun voor één specifiek onderzoeksproject.

Aansluiting bij wereldwijde trend

Israël is niet het enige land dat fors inzet op eigen kwantumcapaciteit. Landen als de Verenigde Staten, China, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk investeerden de afgelopen jaren al miljarden in nationale kwantumprogramma's. Ook Japan en het VK kondigden dit jaar vergelijkbare stappen aan. Dr. Smadar Itzkovich, oprichter van AI & Quantum Sovereignty Lab, noemde de Israëlische zet tegenover The Times of Israel "slim en gedurfd", juist omdat de technologie nog volop in ontwikkeling is.

Kwantumcomputers rekenen volgens andere principes dan de computers die we nu kennen. Ze maken gebruik van kwantummechanica om bepaalde soorten berekeningen sneller uit te voeren. De systemen zijn nog experimenteel en zullen gewone computers voorlopig niet vervangen, maar overheden zien potentie voor doorbraken in scheikunde, materiaalkunde, optimalisatievraagstukken en cryptografie.

Ook testterrein voor robots en eigen AI-modellen

Naast de kwantumtender publiceerde Israël twee zogeheten Requests for Information, waarmee de overheid marktpartijen om input vraagt. De eerste gaat over een nationaal testterrein voor fysieke AI: kunstmatige intelligentie die via robots, sensoren en autonome voertuigen met de echte wereld interacteert. Dit testterrein moet complexe scenario's kunnen nabootsen, van snelwegen tot ziekenhuizen en fabrieken.

De tweede aanvraag richt zich op zogeheten foundation-modellen: grote AI-modellen die op brede datasets zijn getraind en later voor specifieke taken worden ingezet, zoals taalverwerking of softwareontwikkeling. Israël wil in kaart brengen welke mogelijkheden er zijn om eigen, nationale versies van dit soort modellen te ontwikkelen.

Brigadegeneraal buiten dienst Erez Eskel, directeur van het National AI Directorate, zegt dat de gepubliceerde tender en aanvragen het begin markeren van de uitvoeringsfase van de strategie. Evyatar Peretz van het ministerie van Financiën noemt de stappen noodzakelijk om drempels voor de industrie te verlagen en technologische onafhankelijkheid te waarborgen.