Kortegolfradio HERMES stuurt data naar de meest afgelegen plekken ter wereld

Signalen via de ionosfeer

Traditionele kortegolfradio's kunnen prima praten over honderden kilometers, maar zijn voor digitale data traag: de meeste versturen niet meer dan een paar honderd bits per seconde. Rhizomatica, opgericht door Peter Bloom, wil dat probleem oplossen met HERMES, het High-frequency Emergency and Rural Multimedia Exchange System. Het apparaat werkt in de frequentieband tussen 3 en 30 megahertz en gebruikt een eigen digitale modem, Mercury, om data sneller en betrouwbaarder over te brengen. De radio's zenden met slechts 20 watt, ongeveer het vermogen van een fietslampje, en overbruggen daarmee betrouwbaar afstanden van 400 tot 600 kilometer. Dat lukt doordat het signaal wordt weerkaatst op de ionosfeer, de geladen laag van de atmosfeer op zo'n 100 kilometer hoogte. Die laag fungeert als een soort natuurlijke spiegel, waardoor er geen satelliet of zendmast nodig is.

Van foto's tot noodsignalen

HERMES is geen simpele radiozender, maar een volledige softwarestack die bestanden als data verstuurt: een foto, een e-mail, een spraakbericht of gps-coördinaten. Dat is handig in noodsituaties, vertelt Bloom: mensen kunnen hun locatie doorgeven via gnss-navigatie, of een compleet manifest met benodigdheden versturen in plaats van dat voor te lezen over de radio. Ook telemedicijngegevens en bewijsmateriaal, zoals foto's van illegale houtkap, kunnen zo snel de wereld in worden gestuurd, zonder dat iemand daarvoor dagenlang moet reizen. Het systeem ondersteunt daarnaast optionele end-to-end-versleuteling, iets wat bij traditionele amateurradio in veel landen niet is toegestaan. Rhizomatica bouwde die functie toch in, omdat partners in gevoelige gebieden willen voorkomen dat hun berichten worden onderschept en tegen hen gebruikt.

Redding op de Golf van Bengalen

Het systeem bewees zijn nut al bij een pilotproject met tien tot elf vissersboten in Bangladesh, die zijn uitgerust met HERMES. Toen een van de boten honderd tot tweehonderd kilometer uit de kust in de Golf van Bengalen motorpech kreeg, konden de vissers hun positie en een noodsignaal doorsturen. Daardoor kon een reddingsactie snel worden gecoördineerd en werden bemanning en schip veilig teruggehaald. Voor Rhizomatica is dat precies het soort toepassing waarvoor HERMES is bedoeld: betrouwbare, betaalbare communicatie op plekken waar geen kabels, zendmasten of satellietverbindingen beschikbaar zijn. Omdat het systeem open source is, kunnen andere organisaties de technologie vrij gebruiken en aanpassen, wat de kansen vergroot dat kortegolfradio een moderne, digitale rol blijft spelen naast satellietcommunicatie en het gewone mobiele netwerk.