Energiebedrijf steunt fusiestartup Realta voor centrale in Wisconsin

Fusiestartup Realta Fusion heeft een deal gesloten met energiebedrijf Madison Gas and Electric. Samen willen ze onderzoeken of er een kerncentrale van 200 megawatt kan verrijzen in Wisconsin, genoeg stroom voor een kleine stad. De bouw staat gepland voor het midden van de jaren dertig. Madison Gas and Electric investeert ook rechtstreeks in het bedrijf, al maakte Realta niet bekend om welk bedrag het gaat. Realta bouwt momenteel een oude vleeswarenfabriek in Madison om tot onderzoekscentrum.

De deal past in een groeiende trend. Energiebedrijven over de hele wereld zoeken toenadering tot fusiestartups. Voor de startups betekent zo'n samenwerking toegang tot technische expertise, hulp bij vergunningen en, cruciaal, een plek op het elektriciteitsnet. Voor de nutsbedrijven is het een goedkope manier om vroeg aan te haken bij een technologie die het stroomnet ingrijpend kan veranderen.

Van scepsis naar samenwerking

Nutsbedrijven staan bekend als voorzichtige spelers die zelden grote risico's nemen. Decennialang gold kernfusie als een belofte die nooit werd waargemaakt. Dat beeld is de afgelopen jaren gekanteld. Fusiebedrijven boekten wetenschappelijke en technische vooruitgang, terwijl de vraag naar stroom explodeert door de groei van AI-datacenters. Die combinatie brengt nutsbedrijven nu wél aan tafel.

Fusie-energie sluit daarnaast goed aan bij een probleem waar energiebedrijven al langer mee worstelen: zon en wind zijn goedkoop en schoon, maar leveren niet continu stroom. Batterijen helpen om die schommelingen op te vangen, maar nutsbedrijven zoeken ook naar bronnen die zonder fossiele brandstof dag en nacht stroom kunnen leveren, het zogeheten basislastvermogen. Fusiecentrales zijn juist ontworpen om continu te draaien, waardoor ze grid-operators bekend in de oren klinken, ook al is de techniek erachter futuristisch.

Andere landen, andere deals

Realta is niet de eerste die zo'n samenwerking sluit. Commonwealth Fusion Systems werkt al bijna twee jaar samen met energiebedrijf Dominion Energy voor zijn eerste commerciële centrale Arc, die 400 megawatt moet gaan leveren bij Richmond, Virginia. Google en het Italiaanse Eni hebben inmiddels een stroomafnamecontract getekend om straks elektriciteit van die centrale af te nemen. Aan de andere kant van de Verenigde Staten werkt Helion samen met een nutsbedrijf in de staat Washington aan zijn centrale Polaris, bedoeld om vanaf 2028 stroom te leveren aan Microsoft. Type One Energy bouwt met steun van de Tennessee Valley Authority een centrale op de plek van een oude kolencentrale bij Oak Ridge. In Duitsland wil Proxima Fusion een terrein van energiebedrijf RWE gebruiken voor zijn centrale Stellaris, op de plek van een kerncentrale die wordt ontmanteld.

Voor de startups zijn de voordelen van zulke deals nu al tastbaar: goedkope toegang tot grond, expertise en kapitaal. Voor de nutsbedrijven ligt de winst verder in de toekomst, maar een tekort aan stroomcapaciteit is voor hen een nog groter risico. Een fusiecentrale duurt al gauw tien jaar om te bouwen. Voor bedrijven die gewend zijn in decennia te denken, is dat bijna morgen.