Klimaat & energie › Groene waterstof & e-fuels
Duitse waterstofsector overdrijft succes van 6 gigawatt aan reserveringen
Duitse netbeheerders presenteren bijna 6 gigawatt aan betaalde reserveringen op het nieuwe waterstofpijpleidingnet als bewijs dat de waterstofeconomie eindelijk op stoom komt. Bij nadere analyse blijkt het opvallende cijfer vooral een boekhoudkundig kunstje: instroom- en uitstroomcapaciteit worden simpelweg bij elkaar opgeteld, terwijl de onderliggende toezeggingen goedkope opties zijn zonder harde leveringsplicht.
Netbeheerder FNB Gas meldde onlangs met trots dat bedrijven samen bijna 6 gigawatt (GW) aan capaciteit hebben gereserveerd op het Duitse waterstofkernnet, het pijpleidingnetwerk dat de komende jaren door heel Duitsland moet lopen. Het getal moet aantonen dat de vraag naar waterstof serieus begint te worden. Maar wie de cijfers uitpluist, ziet een aanzienlijk minder overtuigend beeld.
Hoe het cijfer is opgebouwd
De "6 GW" is een optelsom van drie verschillende dingen: ongeveer 2,7 GW aan instroomreserveringen (waar producenten waterstof het net in pompen), zo'n 2,3 GW aan uitstroomreserveringen (waar afnemers het weer uithalen) en 0,5 tot 0,6 GW aan transportcapaciteit tussen regionale clusters. Voor een netbeheerder zijn dat legitieme aparte categorieën, maar ze optellen levert geen goede maat voor de werkelijke vraag naar waterstof. Dezelfde hoeveelheid waterstof die ergens het net ingaat en elders weer wordt afgenomen, telt zo dubbel mee: eenmaal als instroom, eenmaal als uitstroom.
Klein bier op een groot netwerk
De bescheiden omvang van de reserveringen wordt nog duidelijker als je ze afzet tegen het geplande netwerk. Het goedgekeurde Duitse waterstofkernnet moet uiteindelijk zo'n 9.040 kilometer lang worden, kost naar schatting 18,9 miljard euro en biedt begin jaren 2030 een capaciteit van ongeveer 101 GW aan instroom en 87 GW aan uitstroom. Tegen die achtergrond stelt de piekreservering van vandaag slechts 3,3 procent van de geplande instroomcapaciteit en 2,6 procent van de uitstroomcapaciteit voor. Dat een gloednieuw netwerk jaren voor voltooiing nog niet is volgeboekt, is op zich niet vreemd: Duitsland bouwt bewust vooruit op de vraag, omdat afnemers pas willen investeren als er infrastructuur ligt, en infrastructuur niet kan wachten tot de vraag volwassen is.
Opties in plaats van harde toezeggingen
Belangrijker nog is de aard van de reserveringen zelf. Het zijn geen langlopende transportcontracten, maar goedkope opties. Netbeheerder ONTRAS rekent slechts 2,5 procent van het jaarlijkse capaciteitstarief om toegang te reserveren, GASCADE 4 procent. Een concreet voorbeeld maakt dat tastbaar: oliebedrijf TotalEnergies heeft tot 500 megawatt uitstroomcapaciteit gereserveerd voor zijn raffinaderij in Leuna, vanaf ongeveer 2030. Een echte jaarlijkse boeking van die omvang zou zo'n 12,5 miljoen euro kosten; de optie erop reserveren kost slechts circa 312.500 euro per jaar. Voor een grote oliemaatschappij is dat verstandig risicomanagement, geen belofte om structureel waterstof af te nemen. Alleen al deze ene raffinaderij is goed voor ruim 20 procent van alle Duitse uitstroomreserveringen. Dat past in een breder patroon: de zichtbare afnemers zijn vrijwel allemaal bestaande industriële gebruikers en raffinaderijen, niet de nieuwe toepassingen in vrachtvervoer, verwarming of energieopslag waarmee de waterstofeconomie meestal wordt verkocht.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Het Duitse voorbeeld laat zien dat er een groot verschil zit tussen politieke ambities voor een waterstofeconomie en de werkelijke, veel kleinere markt die vandaag bestaat: vooral raffinaderijen en industrie die waterstof al gebruiken als grondstof. Voor beleidsmakers en investeerders elders, ook in Nederland, is dit een waarschuwing om reserveringscijfers kritisch te lezen voordat ze als bewijs van marktgroei worden ingezet.
- Waterstofkernnet
- Het landelijke pijpleidingnetwerk dat Duitsland aanlegt om waterstof tussen producenten, opslag en afnemers te vervoeren, deels via omgebouwde aardgasleidingen.
- Capaciteitsreservering
- Een optie die een bedrijf koopt om in de toekomst toegang tot netwerkcapaciteit veilig te stellen, zonder dat dit al een verplichting is om die capaciteit ook daadwerkelijk te gebruiken.
- Instroom- en uitstroomcapaciteit
- De maximale hoeveelheid waterstof die per uur respectievelijk het net in kan (instroom, bij producenten) of eruit gehaald kan worden (uitstroom, bij afnemers); optellen van beide geeft geen goed beeld van de totale vraag.
- Captive waterstofproductie
- Waterstof die een bedrijf zelf produceert en direct op dezelfde locatie verbruikt, bijvoorbeeld in een raffinaderij, zonder dat deze via een open markt wordt verhandeld.
- FNB Gas
- De Duitse belangenvereniging van gasnetbeheerders die de planning en coördinatie van het waterstofkernnet begeleidt.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
