China onthult HL-4: tokamak die fusieplasma continu moet laten branden

Op de Shanghai Fusion Energy Conference & Fusion Week 2026 presenteerde China de plannen voor de HL-4, de nieuwste telg in de Huanliu-reeks van tokamak-reactoren. De naam Huanliu betekent letterlijk 'circulatie' en verwijst naar de manier waarop deze donutvormige machines superheet plasma in een magnetisch veld laten ronddraaien om kernfusie op te wekken, hetzelfde proces dat de zon van energie voorziet.

Van koperen spoelen naar supergeleiding

Het Southwestern Institute of Physics (SWIP) in Chengdu ontwikkelt de Huanliu-reactoren al sinds de jaren tachtig. De voorganger, HL-3, gebruikt nog gewone koperen magneetspoelen. Die raken snel oververhit, waardoor de reactor niet continu kan draaien. HL-4, dat nu in Shanghai wordt gebouwd, moet dat probleem oplossen met volledig supergeleidende magneten die werken bij hoge temperatuur. Daarmee wordt het naar eigen zeggen 's werelds eerste hogetemperatuur-supergeleidende, hoogveldige platform dat plasma stationair kan laten 'branden': het plasma houdt zichzelf warm dankzij de energie die de fusiereactie zelf oplevert, in plaats van dat het steeds van buitenaf moet worden bijverwarmd.

Drie voordelen op een rij

Ingenieurs van het staatsbedrijf China Fusion Energy noemen drie pluspunten. Ten eerste wekken de supergeleidende magneten een veld van 25 tesla op, extreem sterk voor dit type reactor. Dat houdt het plasma beter op zijn plek en maakt de hele installatie compacter, wat toekomstige ontwerpen sneller en goedkoper testbaar maakt. Ten tweede stuurt kunstmatige intelligentie de reactor tijdens bedrijf aan, om de prestaties continu bij te sturen. Ten derde biedt het sterke magneetveld natuurkundigen de kans om plasmagedrag te bestuderen onder omstandigheden die tot nu toe onbereikbaar waren.

Het bouwteam werkt momenteel aan de voorbereidende productieprocessen om op schema te blijven. Volgens de Chinese staatszender CGTN verhuizen de onderzoekers medio volgend jaar naar een nieuwe fabriekshal van 500 meter lang in Shanghai, waar de magneten op ware grootte worden gemaakt en getest.

Nog geen kerncentrale, wel een cruciale tussenstap

De HL-4 is geen eindproduct maar een testreactor: een verkleind technisch proefmodel dat moet bewijzen dat de supergeleidende magneten betrouwbaar werken onder de zware omstandigheden van een fusiereactie. Chen Zhe, adjunct-directeur fusietechniek bij China Fusion Energy, schetst het vervolgtraject: eerst moet een demonstratiereactor aantonen dat de technologie ook commercieel haalbaar is, pas daarna volgt een echte commerciële fusiecentrale. China werkt intussen langs meerdere technische sporen tegelijk aan dat einddoel.