Biotech & leven › Longevity & anti-aging
Bloedtest kan straks voorspellen of je gezond oud wordt
Amerikaanse onderzoekers hebben een opvallend verschil ontdekt in de afweercellen van mensen die gezond oud worden en mensen die sneller chronisch ziek raken. De balans tussen twee eiwitten in bepaalde witte bloedcellen blijkt samen te hangen met het risico op diabetes, hoge bloeddruk en vroegtijdig overlijden. Op termijn kan een simpele bloedtest hierdoor aangeven of iemands veroudering de goede of de verkeerde kant op gaat.
Twee mensen die op dezelfde dag geboren zijn, kunnen compleet anders verouderen. De een blijft tot op hoge leeftijd fit, de ander krijgt al vroeg last van hart- en vaatziekten of diabetes. Een internationaal onderzoeksteam, onder leiding van immunoloog Maxim Artyomov van Washington University in St. Louis, denkt een belangrijk stukje van die puzzel gevonden te hebben in het bloed. Het gaat om een verschil in T-cellen, een type witte bloedcel dat een cruciale rol speelt in onze afweer.
Twee smaken van een aanvalseiwit
Jonge mensen hebben vooral 'naïeve' T-cellen die nog geen vijand hebben ontmoet. Na blootstelling aan ziekteverwekkers of vaccinaties veranderen sommige daarvan in geheugencellen, die bij een nieuwe aanval razendsnel in actie komen. Deze geheugencellen maken een eiwit genaamd granzym, dat besmette cellen doodt. Granzym heeft twee hoofdvarianten: granzym K en granzym B. Uit eerder onderzoek bij muizen wisten de wetenschappers al dat cellen met granzym K zich opstapelen bij het ouder worden en samenhangen met ontstekingen, een proces dat ook wel ontstekingsveroudering wordt genoemd.
Wat ruim 48.000 Britten verklapten
In de nieuwe studie, gepubliceerd in het tijdschrift Immunity, onderzochten de wetenschappers bloed van meer dan 2.600 mensen tussen de 18 en 97 jaar. Mensen met relatief veel granzym K-cellen ten opzichte van granzym B-cellen hadden minder vaak auto-immuunziekten. Vervolgens zochten de onderzoekers naar een herkenbare 'eiwitsignatuur' in het bloed die samenhangt met veel granzym B-cellen. Die signatuur testten ze bij bijna 48.000 deelnemers van de Britse gezondheidsdatabase UK Biobank. De uitkomst: mensen met een hoger voorspeld aandeel granzym B-cellen hadden de volgende zeventien jaar vaker diabetes, hoge bloeddruk, lever- en nierziekten, en een hoger risico om te overlijden.
Belangrijke kanttekening
De onderzoekers benadrukken dat het om een statistisch verband gaat, geen bewezen oorzaak. Het kan dus zijn dat de verschuiving naar meer granzym B-cellen een gevolg is van onderliggende ziekte, in plaats van de oorzaak ervan. Ook werkt de vergelijking met muizen niet één-op-één: bij muizen staat granzym K voor een verder gerijpt celtype, bij mensen is dat juist granzym B. Immunoloog Claire Gustafson van het Allen Institute, die niet bij het onderzoek betrokken was, noemt de bevinding toch veelbelovend. Ze wijst erop dat er veel meer onderzoek bij mensen zelf nodig is, omdat immuunveroudering van persoon tot persoon en van bevolkingsgroep tot bevolkingsgroep kan verschillen. Pas met meer data kan de granzym-balans echt bruikbaar worden als test voor gezond ouder worden.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Als vervolgonderzoek bevestigt dat de verhouding tussen granzym K en granzym B daadwerkelijk iets voorspelt over toekomstige gezondheid, kan een simpele bloedtest mensen vroeg waarschuwen voor een hoger risico op diabetes, hart- en vaatziekten of vroegtijdig overlijden. Dat zou artsen in staat stellen eerder in te grijpen, lang voordat de eerste symptomen zich aandienen.
- T-cel
- Een type witte bloedcel dat onderdeel is van het afweersysteem en ziekteverwekkers herkent en bestrijdt.
- Granzym
- Een eiwit dat afweercellen gebruiken om besmette of beschadigde cellen te doden; het komt voor in verschillende varianten, waaronder granzym K en granzym B.
- Naïeve T-cel
- Een T-cel die nog niet in aanraking is geweest met een ziekteverwekker en dus nog geen gespecialiseerde geheugencel is geworden.
- Eiwitsignatuur
- Een herkenbaar patroon van eiwitten in het bloed dat onderzoekers kunnen koppelen aan een bepaalde biologische toestand, zoals de aanwezigheid van bepaalde afweercellen.
- Immuunveroudering
- Het proces waarbij het afweersysteem met het ouder worden geleidelijk minder goed functioneert.
- Ontstekingsveroudering
- Een laaggradige, chronische ontstekingstoestand die vaak optreedt bij het ouder worden en die bijdraagt aan diverse ouderdomsziekten.
- UK Biobank
- Een grote Britse database met gezondheids- en genetische gegevens van honderdduizenden deelnemers, veel gebruikt voor medisch-wetenschappelijk onderzoek.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
