Biotech & leven › Synthetische biologie & kunstmatig DNA
Deens biotechbedrijf vraagt EU-toestemming voor kunstmatig wei-eiwit uit gist
Het Deense bedrijf 21st.Bio heeft bij de Europese voedselautoriteit een aanvraag ingediend om een dierloos wei-eiwit te mogen verkopen. Het bedrijf dringt aan op een snellere goedkeuringsprocedure, omdat de huidige regels traag en duur zijn en Europa daardoor achterop raakt bij de Verenigde Staten.
Het Deense biotechbedrijf 21st.Bio heeft een officiële aanvraag ingediend bij de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) om een kunstmatig geproduceerd melkeiwit op de Europese markt te mogen brengen. Het gaat om beta-lactoglobuline, een belangrijk bestanddeel van wei-eiwit, dat normaal uit koemelk komt. 21st.Bio maakt het eiwit zonder koeien, met behulp van microben. Het bedrijf noemt zijn versie BLG+ Essential en vraagt de toezichthouder nadrukkelijk om een snellere procedure.
De EU werkt met de zogeheten 'novel food'-regeling voor nieuwe voedingsmiddelen die niet op traditionele wijze worden geproduceerd. Die procedure staat bekend als langzaam en kostbaar. Veel bedrijven die met deze technologie werken, kiezen daarom eerst voor andere markten. 21st.Bio kreeg twee jaar geleden al toestemming om zijn product in de Verenigde Staten te verkopen. Topman en medeoprichter Thomas G Schmidt stelt dat snelheid en veiligheid geen tegenstelling hoeven te zijn. Volgens hem kan Europa zijn strenge veiligheidsnormen behouden en toch sneller werken, mits het gaat om eiwitten die al goed onderzocht zijn en gemaakt worden met bewezen veilige technieken.
Hoe het eiwit wordt gemaakt
21st.Bio gebruikt een techniek die precisiefermentatie heet. Daarbij wordt een stukje DNA met de bouwtekening van het gewenste eiwit ingebouwd in een micro-organisme. Dat organisme produceert het eiwit vervolgens tijdens een gistingsproces, vergelijkbaar met het maken van bier. Het bedrijf gebruikt hiervoor de schimmel Aspergillus oryzae, ook wel koji-schimmel genoemd, die al eeuwenlang wordt gebruikt bij het maken van sojasaus, miso en sake. Een deel van de onderliggende technologie wordt in licentie gebruikt van het biotechbedrijf Novonesis, dat onderdeel is van Novo Holdings, de moederorganisatie van Ozempic-fabrikant Novo Nordisk. Die investeerder stak in 2021 omgerekend ruim 97 miljoen dollar in 21st.Bio.
Waarom wei-eiwit schaars wordt
De timing van de aanvraag is niet toevallig. De prijs van wei-eiwit is het afgelopen jaar in de Verenigde Staten en Europa ongeveer vervijfvoudigd. Tegelijk groeit de wereldwijde melkproductie niet hard genoeg om aan de vraag te voldoen; schattingen gaan uit van een tekort van 31 miljoen ton melkequivalent tegen het einde van dit decennium. De vraag naar eiwitrijke voeding stijgt juist, onder meer door de vergrijzing en de populariteit van afslankmedicijnen zoals Ozempic, waarvan gebruikers extra eiwitten nodig hebben om spiermassa te behouden. Beta-lactoglobuline bevat relatief veel leucine, een aminozuur dat belangrijk is voor spieropbouw, en is daarnaast smaakloos en goed oplosbaar, wat het geschikt maakt voor dranken, baksels en plantaardige zuivelproducten. Bedrijven als Perfect Day, Remilk en het Nederlandse Vivici maken vergelijkbare eiwitten en zijn al goedgekeurd in de VS, maar wachten nog op groen licht in Europa.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Als de EU haar goedkeuringsproces versnelt, kunnen kunstmatig gemaakte eiwitten een serieus alternatief worden voor traditionele zuivel, met minder klimaatimpact en minder afhankelijkheid van melkveehouderij. Dat kan ook helpen om de groeiende vraag naar eiwitrijke voeding op te vangen zonder dat de voedselproductie extra onder druk komt te staan.
- Precisiefermentatie
- Een techniek waarbij micro-organismen via een stukje ingebouwd DNA worden geprogrammeerd om tijdens gisting een specifiek eiwit te produceren, zonder dat daar een dier bij nodig is.
- Beta-lactoglobuline
- Het belangrijkste eiwit in wei, een bijproduct van koemelk, met gunstige eigenschappen voor spieropbouw en voedingstextuur.
- Novel food-procedure
- De Europese regelgeving voor voedingsmiddelen die niet op traditionele wijze zijn geproduceerd; bedrijven moeten hiervoor aantonen dat hun product veilig is voordat het verkocht mag worden.
- EFSA
- De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid, die beoordeelt of nieuwe voedingsmiddelen veilig genoeg zijn om op de EU-markt te brengen.
- Aspergillus oryzae (koji-schimmel)
- Een schimmel die al eeuwenlang wordt gebruikt om voedsel te fermenteren, zoals sojasaus en sake, en die 21st.Bio inzet om het eiwit te produceren.
- GLP-1-medicijnen
- Een groep afslankmedicijnen, waaronder Ozempic, waarvan gebruikers vaak extra eiwitten nodig hebben om spiermassa te behouden tijdens het afvallen.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.