Tokenisatie: hoe bezittingen digitale tokens worden

Bijgewerkt: 8 september 2026 · 6 min leestijd

Stel je voor: je gaat naar een casino en wisselt je geld om voor plastic fiches. Die fiches zijn niet zelf waardevol, maar ze vertegenwoordigen een bedrag dat is vastgelegd in de administratie van het casino. Je kunt ermee spelen, ze doorgeven aan iemand anders, of ze weer inwisselen voor geld. Tokenisatie werkt in de kern hetzelfde: een bezitting, zoals een aandeel, een obligatie, een fonds of een stuk vastgoed, wordt omgezet in een digitaal «fiche» op een blockchain, een soort onveranderlijk digitaal grootboek. Dat digitale fiche heet een token.

Het bijzondere is dat zo'n token niet alleen een symbool is, maar ook automatisch kan bijhouden wie de eigenaar is en onder welke voorwaarden het verhandeld mag worden. Daardoor kunnen bezittingen die vroeger alleen via banken, notarissen of beurzen met veel papierwerk van eigenaar wisselden, in theorie sneller, goedkoper en in kleinere stukjes verhandeld worden. Dit artikel legt uit hoe dat precies werkt, wie ermee bezig zijn en hoe ver de techniek werkelijk is.

Wat is het precies?

Een blockchain is een digitaal grootboek dat niet op één centrale server staat, maar gekopieerd wordt over duizenden computers wereldwijd. Iedere wijziging wordt gecontroleerd door het netwerk en daarna onveranderlijk vastgelegd. Dat maakt een blockchain geschikt om eigendom bij te houden zonder dat er één instantie is die de administratie in haar eentje beheert en zou kunnen manipuleren.

Tokenisatie begint met het aanwijzen van een bezitting: bijvoorbeeld aandelen in een geldmarktfonds, een staatsobligatie, of een aandeel in een kantoorpand. Vervolgens wordt er een juridische constructie opgezet, meestal een fonds, stichting of speciale vennootschap, die de bezitting daadwerkelijk vasthoudt. Pas daarna worden er tokens uitgegeven die een recht op een deel van die bezitting vertegenwoordigen.

Die tokens volgen vaak een vaste technische standaard, zodat verschillende applicaties en beurzen ermee overweg kunnen. Bekende voorbeelden zijn ERC-20 (voor onderling inwisselbare tokens, zoals aandelen in een fonds, waarbij elk token exact evenveel waard is als het andere) en ERC-721 (voor unieke, niet-inwisselbare tokens, ook wel NFT's genoemd, die geschikt zijn voor bijvoorbeeld een specifiek stuk grond of een uniek kunstwerk). De uitgifte en overdracht van tokens verloopt via een smart contract: een stukje programmacode dat automatisch regels afdwingt, zoals wie mag kopen of hoe dividend wordt uitgekeerd.

Voor toezicht en veiligheid werken de meeste serieuze tokenisatieprojecten samen met een custodian, een partij die de onderliggende bezitting en de bijbehorende juridische documentatie bewaart, en met platformen die controleren of kopers aan wettelijke eisen voldoen, zoals identiteitscontrole. Tokenisatie vervangt dus niet het bestaande financiële en juridische stelsel, maar bouwt er een digitale laag bovenop.

Wat wil men ermee bereiken?

Het belangrijkste doel is liquiditeit vergroten: bezittingen makkelijker verhandelbaar maken. Vastgoed of durfkapitaalfondsen zijn van oudsher lastig te verkopen, omdat een koper meestal het hele pand of de hele deelname moet overnemen. Door zo'n bezit in duizenden tokens te knippen, kan iemand al voor een paar honderd euro instappen, en kan een token 's avonds nog verkocht worden aan een andere belegger, in plaats van te wachten op een notarisafspraak.

Een tweede doel is snelheid en kostenbesparing. Traditionele effectentransacties gaan via een keten van tussenpersonen, zoals brokers, clearinginstellingen en bewaarbanken, en de afwikkeling (het daadwerkelijk overboeken van geld en eigendom) duurt vaak nog altijd één tot twee werkdagen. Op een blockchain kan die afwikkeling in principe direct plaatsvinden, wat handelaren T+0-afwikkeling noemen (transactie en afwikkeling op dezelfde dag), tegenover het gangbare T+1 of T+2.

Daarnaast hopen voorstanders op meer transparantie: omdat elke transactie op de blockchain zichtbaar en controleerbaar is, zou fraude en dubbele boekhouding moeilijker worden. Tot slot is toegankelijkheid een drijfveer: beleggingen die vroeger voorbehouden waren aan grote institutionele partijen, zoals staatsobligatiefondsen of durfkapitaal, zouden met kleinere tokens ook voor gewone spaarders bereikbaar worden. Critici wijzen erop dat deze beloften nog grotendeels moeten worden waargemaakt en dat lagere kosten er in de praktijk lang niet altijd al zijn.

Voorbeelden uit de praktijk

BlackRock BUIDL (2024): 's werelds grootste vermogensbeheerder BlackRock lanceerde in maart 2024 het BUIDL-fonds, een geldmarktfonds dat belegt in Amerikaanse staatsobligaties en waarvan de aandelen als token op het Ethereum-netwerk worden bijgehouden. Het fonds werkt samen met tokenisatieplatform Securitize, dat de administratie en toegangscontrole verzorgt.

Franklin Templeton OnChain U.S. Government Money Fund (sinds 2021): vermogensbeheerder Franklin Templeton was een van de eersten die een Amerikaans geregistreerd geldmarktfonds via blockchaintechnologie (aanvankelijk Stellar, later ook Polygon) liet bijhouden, met het ticker FOBXX.

JPMorgan's Onyx Digital Assets: de Amerikaanse zakenbank JPMorgan bouwde vanaf 2020 een eigen blockchainplatform om zogeheten repotransacties (kortlopende leningen tussen banken met effecten als onderpand) te tokeniseren en sneller af te wikkelen, met inmiddels een verwerkt volume van honderden miljarden dollars.

Hong Kong Monetary Authority, groene obligatie (2023): de centrale bank van Hongkong gaf begin 2023 een getokeniseerde groene staatsobligatie uit, een van de eerste keren dat een overheid zelf op deze manier schuldpapier op de markt bracht.

Robinhood, tokenized stocks in Europa (2025): het Amerikaanse handelsplatform Robinhood begon in 2025 met het aanbieden van getokeniseerde versies van Amerikaanse aandelen aan Europese klanten, zodat zij buiten reguliere beursuren toch posities konden innemen.

Hoe ver is de techniek?

De onderliggende blockchaintechniek zelf is volwassen: dezelfde soort netwerken die al jaren cryptomunten als bitcoin en ether verwerken, kunnen ook tokens van echte bezittingen aan. De uitdaging zit minder in de techniek en meer in recht, regelgeving en gewenning.

Juridisch moet in elk land opnieuw worden vastgesteld dat een token daadwerkelijk een afdwingbaar eigendomsrecht vertegenwoordigt, en niet slechts een digitale belofte zonder juridische waarde. De Europese Unie nam hiervoor een belangrijke stap met de MiCA-verordening (Markets in Crypto-Assets), die eind 2024 volledig van kracht werd en voor het eerst EU-brede regels stelt aan uitgifte en handel in crypto- en tokenactiva. In de Verenigde Staten ontbreekt zo'n duidelijk landelijk kader nog grotendeels, wat daar voor terughoudendheid zorgt.

Qua omvang is de markt nog klein vergeleken met de wereldwijde vermogensmarkten: het totaal aan getokeniseerde activa wordt momenteel geschat op enkele tientallen miljarden dollars, vooral in staatsobligatiefondsen. Brancheorganisaties zoals Boston Consulting Group publiceerden in 2022 een veelgeciteerde, maar onzekere schatting dat dit tegen 2030 kan groeien richting enkele biljoenen dollars — een prognose die met de nodige voorzichtigheid moet worden gelezen, aangezien eerdere voorspellingen over blockchaingroei vaak te optimistisch bleken.

Praktische obstakels blijven bovendien: verschillende blockchains werken niet altijd goed samen (interoperabiliteit), de bewaring van digitale sleutels moet foutloos verlopen, en veel bestaande financiële instellingen werken nog met systemen die niet zomaar op blockchains aansluiten. Tokenisatie van illiquide activa zoals vastgoed loopt bovendien nog vaak tegen dezelfde trage notariële en kadastrale processen aan als voorheen, omdat de token de onderliggende papieren rompslomp niet automatisch overbodig maakt.

Wie werken eraan?

Grote vermogensbeheerders als BlackRock en Franklin Templeton, en zakenbanken als JPMorgan, HSBC en Goldman Sachs, experimenteren actief met tokenisatie van fondsen en obligaties. Gespecialiseerde tokenisatieplatformen zoals Securitize en Ondo Finance bouwen de technische en juridische infrastructuur waarop deze producten draaien.

Op het gebied van toezicht en regelgeving lopen Singapore en Zwitserland voorop. De Singaporese toezichthouder MAS (Monetary Authority of Singapore) startte in 2022 Project Guardian, een samenwerking met onder meer JPMorgan, DBS Bank en Standard Chartered om tokenisatie van obligaties en fondsen te testen. In Zwitserland biedt de SIX Digital Exchange (SDX), onderdeel van de Zwitserse beurs, sinds 2021 een gereguleerd platform voor de handel in getokeniseerde effecten. Hongkong heeft via zijn centrale bank eigen pilots met staatsobligaties gedraaid, en de Europese Unie werkt met MiCA en aanvullende proefregimes voor marktinfrastructuur aan een juridisch kader voor de hele eurozone.