Agentic commerce: wat is het en hoe ver staat het?

Bijgewerkt: 22 september 2026 · 6 min leestijd

Stel je een digitale assistent voor die niet alleen zegt "deze schoenen passen goed bij je", maar ook meteen je maat, adres en betaalgegevens invult, afrekent en de bestelling bevestigt — zonder dat jij op "koop nu" hoeft te klikken. Dat is in de kern agentic commerce: winkelen waarbij een AI-agent (een computerprogramma dat namens jou zelfstandig stappen zet en beslissingen neemt) niet alleen adviseert, maar ook daadwerkelijk de transactie uitvoert.

Het verschil met de chatbots die je al kent — zoals een klantenservicebot die vragen beantwoordt — zit in de autonomie: het vermogen om zelf actie te ondernemen zonder dat een mens elke stap goedkeurt. Een agentic-commerce-systeem kan bijvoorbeeld zelf op meerdere webshops prijzen vergelijken, een product in het winkelmandje leggen, de checkout doorlopen en betalen, allemaal binnen de grenzen die jij vooraf hebt ingesteld (zoals een maximumbedrag). Het is dus geen sciencefiction-robot die zomaar dingen koopt, maar een stukje software dat een keten van kleine, concrete handelingen uitvoert die vroeger jij zelf met muis en toetsenbord deed.

Wat is het precies?

Agentic commerce bouwt voort op twee technische lagen die apart al langer bestaan en nu aan elkaar worden geknoopt.

De eerste laag is de AI-agent zelf: een taalmodel (zoals de systemen achter ChatGPT of Gemini) dat is uitgebreid met zogeheten tools of function calling — de mogelijkheid om niet alleen tekst te genereren, maar ook opdrachten te sturen naar andere software, zoals "zoek dit product", "voeg toe aan winkelmandje" of "rond de betaling af". Het model redeneert stap voor stap over wat er nodig is om een doel ("koop een paar hardloopschoenen onder de 80 euro") te bereiken, en roept telkens de juiste tool aan.

De tweede laag is de betaalinfrastructuur. Een agent die zomaar met een creditcardnummer gaat rondstrooien is een fraudegevoelig idee. Daarom ontwikkelen betaalbedrijven speciale protocollen — afgesproken technische "spelregels" waarmee een webshop kan controleren dat een aankoopverzoek écht van een agent komt die door jou is gemachtigd, en niet van een kwaadwillende partij die zich voordoet als jouw assistent. Dit gebeurt meestal met tijdelijke, beperkt geldige betaaltokens (een soort digitaal wisselgeld dat alleen voor die ene transactie werkt) in plaats van je echte kaartgegevens.

Een derde, minder zichtbare laag is toestemming en grenzen: voordat een agent mag kopen, stel je meestal regels in — een maximumbedrag, een lijst toegestane winkels, of een verplichte bevestiging bij aankopen boven een bepaald bedrag. Zonder die grenzen zou je de controle over je eigen portemonnee grotendeels uit handen geven.

Wat wil men ermee bereiken?

De belofte is vooral gemak: minder tijd kwijt aan het vergelijken van prijzen, het invullen van formulieren en het doorklikken van checkout-pagina's. Voor terugkerende aankopen — printerinkt, boodschappen, cadeaus — zou een agent dit soort routinetaken kunnen overnemen.

Voor bedrijven achter grote taalmodellen, zoals OpenAI en Google, is er ook een verdienmodel-belang: als mensen steeds vaker via een AI-chatgesprek shoppen in plaats van via een zoekmachine of webshop, verschuift er waardevolle "schap-ruimte" (de plek waar een verkoop tot stand komt) naar het gesprek zelf. Wie die laag beheerst, krijgt mogelijk een nieuwe rol tussen consument en winkel in — vergelijkbaar met hoe zoekmachines ooit die rol tussen consument en website innamen.

Voor betaalbedrijven als Visa, Mastercard en PayPal gaat het om relevantie: als transacties straks vaker door software dan door mensen worden geïnitieerd, willen zij dat hun netwerken en beveiligingsmaatregelen daar geschikt voor zijn, zodat betalingen via agents niet buiten hun systemen om lopen.

Voorbeelden uit de praktijk

Enkele concrete initiatieven die het veld vormgeven:

OpenAI's Instant Checkout (2025) — binnen ChatGPT kunnen gebruikers in de Verenigde Staten producten van verkopers op Etsy, en later ook webshops die gebruikmaken van Shopify, direct afrekenen zonder de chat te verlaten. Dit werd mogelijk gemaakt door het samen met betaalbedrijf Stripe ontwikkelde Agentic Commerce Protocol (ACP), een open technische specificatie voor hoe een AI-chatapplicatie een bestelling en betaling aan een webshop kan doorgeven.
Google's Agent Payments Protocol (AP2, 2025) — een open protocol waarmee AI-agenten op een gestandaardiseerde, controleerbare manier betalingen kunnen initiëren, met als doel dat verschillende agents en betaalsystemen van verschillende aanbieders toch veilig kunnen samenwerken. Het bouwt voort op Google's eerdere Agent2Agent (A2A)-protocol, waarmee AI-agenten onderling kunnen communiceren.
Visa Intelligent Commerce en Mastercard Agent Pay (2025) — beide kaartnetwerken kondigden vergelijkbare initiatieven aan om AI-agenten te voorzien van beveiligde, tijdelijke betaalgegevens (tokens), zodat een agent kan afrekenen zonder dat een webshop of derde partij de onderliggende kaartgegevens van de gebruiker te zien krijgt.
Amazon Rufus — Amazons ingebouwde winkelassistent (uitgerold vanaf 2024) beantwoordt productvragen en doet aanbevelingen op basis van een gesprek. Het is een goed voorbeeld van de voorloper van agentic commerce, maar rondt zelf nog geen aankopen zelfstandig af zonder tussenkomst van de gebruiker op de gewone bestelknoppen — het onderscheid tussen "slim adviseren" en "zelfstandig afrekenen" is hier dus nog relevant.
Perplexity (Comet-browser, 2025) — het AI-zoekbedrijf Perplexity experimenteert met een browserassistent die namens de gebruiker taken op websites uitvoert, waaronder het afronden van aankopen op ondersteunde winkelsites.

Hoe ver is de techniek?

Agentic commerce bevindt zich in een vroege, snel bewegende fase. De genoemde protocollen en functies zijn in de loop van 2025 geïntroduceerd en draaien vooralsnog vaak in beperkte vorm: bijvoorbeeld alleen in de Verenigde Staten, alleen met een select aantal aangesloten winkels, of alleen voor relatief eenvoudige, eenmalige aankopen in plaats van complexe bestellingen met veel opties.

Een belangrijk obstakel is vertrouwen en aansprakelijkheid: wie is verantwoordelijk als een agent het verkeerde product, de verkeerde maat of te veel exemplaren bestelt? Bedrijven proberen dit te ondervangen met bevestigingsstappen en bestedingslimieten, maar een sluitend antwoord op de aansprakelijkheidsvraag ontbreekt nog grotendeels in wet- en regelgeving.

Een tweede obstakel is fraude en beveiliging. Een systeem dat automatisch mag betalen, is een aantrekkelijk doelwit voor misbruik — bijvoorbeeld via gemanipuleerde webpagina's die een agent proberen te misleiden (een vorm van manipulatie die vergelijkbaar is met phishing, maar dan gericht op AI-systemen in plaats van mensen). Onderzoekers waarschuwen dat agents kwetsbaar kunnen zijn voor dit soort "prompt injection"-aanvallen, waarbij verborgen instructies op een webpagina de agent andere opdrachten laten uitvoeren dan de gebruiker bedoelde.

Een derde obstakel is versnippering van standaarden: OpenAI/Stripe, Google en de kaartnetwerken werken elk aan eigen protocollen. Het is nog niet duidelijk of deze naast elkaar zullen blijven bestaan, zullen samensmelten, of dat één ervan dominant wordt — vergelijkbaar met hoe in de begindagen van internetvideo meerdere concurrerende videoformaten bestonden voordat er een gangbare standaard ontstond.

Wie werken eraan?

Het veld wordt vooral gedreven door grote techbedrijven en betaalbedrijven, niet zozeer door academische onderzoeksinstituten. De belangrijkste spelers zijn:

OpenAI (Verenigde Staten) — maker van ChatGPT, initiatiefnemer van Instant Checkout en mede-ontwikkelaar van het Agentic Commerce Protocol.
Stripe (Verenigde Staten) — betaalverwerker en mede-ontwikkelaar van het Agentic Commerce Protocol.
Google (Verenigde Staten) — ontwikkelaar van het Agent Payments Protocol (AP2) en het onderliggende Agent2Agent-protocol.
Visa en Mastercard (Verenigde Staten) — de twee grootste kaartnetwerken ter wereld, die ieder een eigen aanpak voor agent-betalingen hebben aangekondigd.
PayPal (Verenigde Staten) — werkt samen met onder meer OpenAI om als betaalmethode binnen AI-chatomgevingen te fungeren.
Amazon en Shopify — grote e-commerceplatformen die hun winkelassistenten en verkopersnetwerken geschikt maken voor agent-aankopen.
Perplexity AI — ontwikkelt agentic browserfunctionaliteit gericht op het uitvoeren van taken, waaronder aankopen, namens de gebruiker.

Toezichthouders en consumentenorganisaties in onder meer de Verenigde Staten en de Europese Unie volgen deze ontwikkeling met aandacht voor consumentenbescherming, maar formele wetgeving die specifiek op agentic commerce is toegesneden, bestaat op dit moment nog niet.