Klimaat & energie › SMR's & next-gen kernenergie
VS steekt miljard dollar in kernreactor van Amazon-partner X-energy
Het Amerikaanse ministerie van Energie trekt 1 miljard dollar extra uit voor X-energy, een ontwikkelaar van kleine kernreactoren die financieel wordt gesteund door Amazon. Het geld moet de bouw versnellen van vier nieuwe reactoren bij een chemiefabriek van Dow in Texas, als onderdeel van een grotere Amerikaanse poging om de kernenergie-industrie na decennia van stilstand nieuw leven in te blazen.
Het Amerikaanse ministerie van Energie (DOE) maakte vorige maand bekend dat het 1 miljard dollar investeert in X-energy. Dat bedrag komt bovenop een investering van 1,2 miljard dollar uit 2021 en verdubbelt daarmee bijna de totale federale steun aan het bedrijf. Beide bedragen vallen onder het Advanced Reactor Demonstration Program, een regeling waarbij de overheid de kosten voor de helft deelt met bedrijven die nieuwe kernreactortechnologie willen bewijzen.
Met het geld wil X-energy vier reactoren bouwen bij een fabriek van chemieconcern Dow in het Texaanse Seadrift. Elke reactor levert 80 megawatt aan elektrisch vermogen en moet in het begin van de jaren 2030 operationeel zijn. De reactoren moeten de verouderende stoom- en energie-installaties van Dow vervangen en de jaarlijkse CO2-uitstoot van de fabriek met ongeveer 440.000 ton verminderen.
Reactor zonder water als koelmiddel
X-energy's ontwerp, de Xe-100, wijkt af van klassieke kerncentrales. In plaats van water gebruikt de reactor grafiet om de kernreactie te beheersen en helium om de warmte af te voeren: een hogetemperatuur-gaskoelreactor. Als brandstof gebruikt het bedrijf TRISO-korrels, een duur maar extreem hittebestendig type splijtstof dat is ontworpen om ook bij zeer hoge temperaturen intact te blijven. Die eigenschap maakt de reactor geschikt om niet alleen stroom, maar ook proceswarmte te leveren aan industriële klanten zoals Dow.
Nog geen vergunning, wel grote plannen
X-energy heeft nog geen bouwvergunning van de Amerikaanse kernenergietoezichthouder NRC, al kreeg het project in mei een belangrijke milieugoedkeuring. Het bedrijf verwacht in 2027 groen licht te krijgen. Daarmee loopt X-energy achter op branchegenoten TerraPower, gesteund door Bill Gates, en Kairos Power, gesteund door Google, die al wel een bouwvergunning hebben.
De teller voor federale terugbetalingen aan X-energy stond eind juni op ongeveer 546 miljoen dollar. Dat geld dekt niet alleen Seadrift, maar ook de bouw van een fabriek voor kernbrandstof bij het Oak Ridge National Laboratory in Tennessee, die medio 2028 open moet gaan. In 2023 schatte X-energy de totale kosten van het hele project op 4,75 tot 5,75 miljard dollar; recentere cijfers ontbreken, maar de huidige federale bijdrage van 2,1 miljard dollar impliceert minstens 4,2 miljard dollar aan uitgaven.
Meer reactoren in het verschiet
Naast Dow heeft X-energy ook afspraken met Amazon, dat tot twaalf Xe-100-reactoren financiert bij een project van nutsbedrijf Energy Northwest in de staat Washington, en met het Britse energiebedrijf Centrica. Samen tellen alle plannen op tot 144 reactoren wereldwijd. Branchekenners waarschuwen wel dat de nucleaire sector kampt met stelselmatige kostenoverschrijdingen en vertraging, wat eerdere reactorprojecten al de das om deed.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? De forse Amerikaanse subsidie aan X-energy laat zien dat de overheid vol inzet op kleine, geavanceerde kernreactoren om de groeiende vraag naar stroom en industriële warmte CO2-vrij te dekken. Als het project bij Dow op tijd en binnen budget klaar is, kan dat andere bedrijven over de streep trekken om ook in deze reactortechnologie te investeren; loopt het uit de hand, dan voedt dat juist de scepsis die de nucleaire sector al decennia achtervolgt.
- Hogetemperatuur-gaskoelreactor
- Een type kernreactor dat helium in plaats van water gebruikt om warmte af te voeren en grafiet om de kernreactie te beheersen, geschikt voor zeer hoge bedrijfstemperaturen.
- TRISO-splijtstof
- Een duur maar extreem hittebestendig type kernbrandstof, opgebouwd uit korrels met meerdere beschermende laagjes rond de splijtbare kern.
- SMR (kleine modulaire reactor)
- Een compacte kernreactor die fabrieksmatig in kleinere eenheden wordt gebouwd, in plaats van als één groot bouwproject op locatie.
- Stroomafnamecontract
- Een langlopende overeenkomst waarbij een afnemer, zoals Dow of Amazon, vooraf toezegt de opgewekte stroom of warmte van een energieproject af te nemen, wat de financiering ervan vergemakkelijkt.
- NRC
- De Nuclear Regulatory Commission, de Amerikaanse toezichthouder die vergunningen verleent voor de bouw en het gebruik van kernreactoren.
- Advanced Reactor Demonstration Program
- Een Amerikaans overheidsprogramma uit 2020 waarbij de kosten van demonstratieprojecten voor nieuwe kernreactortechnologie worden gedeeld tussen overheid en bedrijfsleven.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
