Trump-regering steunt OpenAI in rechtszaak over trainen AI op auteursrecht

The New York Times klaagt OpenAI al langer aan omdat het bedrijf ChatGPT zou hebben getraind op auteursrechtelijk beschermde artikelen, zonder daarvoor toestemming te vragen of te betalen. Nu heeft de Amerikaanse overheid zich in die zaak gemengd. Het ministerie van Justitie diende bij de rechtbank in New York een brief van twintig pagina's in waarin het uitlegt waarom het trainen van large language models op zulk materiaal volgens de regering legaal zou moeten zijn.

In de brief schrijft de overheid dat de Verenigde Staten "een sterk belang hebben bij het ontwikkelen van een robuuste en concurrerende AI-industrie" en verwijst daarbij naar een uitvoeringsbesluit dat president Trump vorig jaar tekende over het behoud van Amerikaans leiderschap in AI. Volgens de brief zou het beperken van de ontwikkeling van AI-modellen op basis van een "verkeerd begrip" van het auteursrecht de Amerikaanse welvaart en economische vooruitgang schaden.

De juridische kern: mag je zomaar trainen op andermans werk?

Het geschil draait om de vraag of AI-bedrijven met een beroep op fair use ongestraft trainingsdata mogen gebruiken die eigenlijk auteursrechtelijk beschermd is. Fair use is een uitzondering in het Amerikaanse auteursrecht die het gebruik van beschermd materiaal toestaat als dat gebruik voldoende "transformatief" is. Uitgevers als The New York Times vinden dat chatbots die op hun artikelen zijn getraind niet onder die uitzondering vallen. AI-bedrijven stellen juist dat hun modellen niet simpelweg tekst kopiëren, maar er iets nieuws mee doen.

Eerdere zaken pakten meestal gunstig uit voor AI-bedrijven

Rechtszaken over AI-training en auteursrecht zijn tot nu toe overwegend in het voordeel van techbedrijven uitgevallen. Vorig jaar moest Anthropic, de maker van chatbot Claude, wel 1,5 miljard dollar schikken met een groep schrijvers. Dat kwam echter niet doordat het bedrijf zijn foundation model trainde op hun boeken, maar omdat het die boeken illegaal had gedownload via zogeheten schaduwbibliotheken. Rechter William Alsup vergeleek het trainingsproces destijds met een lezer die boeken leest om er later zelf, op eigen wijze, over te schrijven: niet om de originelen te kopiëren of te vervangen.

De brief van de Trump-regering is geen rechterlijke uitspraak en de opstellers hebben zelf geen zeggenschap over de uitkomst van de zaak, die voor de U.S. District Court for the Southern District of New York dient. Toch kan de interventie van de overheid meewegen in het oordeel van de rechter, zeker nu Washington expliciet kiest voor een beleid dat Amerikaans AI-protectionisme combineert met een soepele omgang met auteursrecht om de eigen AI-industrie te beschermen tegen buitenlandse concurrentie.