VS verbant Deepseek uit overheid, China roept 'discriminatie' maar sluit zelf ChatGPT buiten

Het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Veiligheid (Department of Homeland Security) heeft burgerlijke federale overheidsdiensten opgedragen alle producten van het Chinese AI-bedrijf Deepseek uit hun systemen te verwijderen. Het verbod geldt niet alleen voor Deepseek zelf, maar ook voor software van andere leveranciers die draait op de open-source taalmodellen van het bedrijf. Nieuwe aankopen van dergelijke software zijn vanaf nu ook verboden. Washington vreest dat gevoelige overheidsdata via Deepseek bij de Chinese overheid terecht kan komen.

Deepseek maakte vorig jaar internationaal naam met een goedkoop maar krachtig taalmodel dat de Amerikaanse AI-sector verraste. Sindsdien staat het bedrijf in de Verenigde Staten onder verscherpt toezicht, vooral omdat Chinese wetgeving bedrijven verplicht om mee te werken met de inlichtingendiensten van het land. Die zogeheten Nationale Inlichtingenwet uit 2017 schrijft voor dat Chinese bedrijven en burgers de werkzaamheden van de Chinese veiligheidsdiensten moeten ondersteunen, wat in de VS wordt gezien als een reëel veiligheidsrisico.

Peking reageert furieus

China accepteert de maatregel niet zomaar. Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken verwijt de VS het begrip nationale veiligheid veel te ruim op te rekken. Het ministerie van Handel eist dat het verbod wordt ingetrokken en dreigt met stevige tegenmaatregelen. Welke maatregelen dat precies zijn, maakte Peking nog niet bekend.

Die verontwaardiging is opmerkelijk, want China hanteert zelf een veel strenger beleid tegenover buitenlandse AI-diensten. Chatbots als ChatGPT van OpenAI, Claude van Anthropic en Gemini van Google zijn in China niet toegestaan. Sinds 2023 moet elke AI-dienst die in het land wordt aangeboden eerst goedkeuring krijgen van de Cyberspace Administration of China, de toezichthouder op internet en digitale diensten. Die diensten moeten zich daarbij houden aan de politieke richtlijnen van de Chinese Communistische Partij. Deze regel geldt niet alleen voor de overheid, maar voor de hele Chinese markt. Staatsbedrijven en overheidsinstanties moeten buitenlandse hardware en software zelfs geleidelijk vervangen door Chinese alternatieven, en er zouden ook beperkingen gelden voor het gebruik van iPhones door overheidsmedewerkers.

Een politiek signaal richting de toekomst

Volgens berichtgeving van The New York Times heeft Peking vorige week zelf voorstellen gedaan voor exportcontroles en vergunningsplichten voor AI-technologie, een aanpak die sterk lijkt op de Amerikaanse exportbeperkingen op geavanceerde chips. Daarmee ontstaat een beeld van twee grootmachten die onder het mom van nationale veiligheid vooral hun eigen markten en technologie willen beschermen.

Het protest van China is dan ook meer een politiek signaal dan een inhoudelijk sterk argument. Het laat Chinese techbedrijven zien dat de staat achter hen staat, en het versterkt bij andere landen het verhaal dat de VS de wereldwijde AI-markt wil domineren. Vooral legt het de basis voor toekomstige Chinese tegenmaatregelen, die Peking dan kan presenteren als een logisch antwoord op Amerikaans beleid. De rivaliteit tussen de twee landen op het gebied van kunstmatige intelligentie lijkt daarmee alleen maar verder te verharden.