VS en VK vuren voor het eerst zware torpedo af vanaf robotonderzeeër

Bij het British Underwater Test & Evaluation Centre (BUTEC) in Schotland vond onlangs een unieke proef plaats. Een onbemande onderzeeër vuurde er voor het eerst een Amerikaanse Mk 48 Heavyweight-oefentorpedo af. Het wapen werd gelanceerd vanaf de XV Excalibur, een Britse extra large uncrewed underwater vehicle (XLUUV). Volgens de Amerikaanse marine is dit een historische mijlpaal: nooit eerder werd een zwaar torpedo van de ene bondgenoot succesvol afgeschoten vanaf een autonome onderzeeër van de andere.

Twee tijdperken in één test

De test bracht oude en nieuwe technologie samen. De Mk 48-torpedo stamt uit 1972 en werd ooit ontwikkeld om Sovjet-onderzeeërs zoals de snelle, diepduikende Alfa-klasse te bestrijden. Het wapen weegt 1,7 ton, heeft een bereik van ruim 60 kilometer, kan tot 800 meter diep opereren en draagt een explosieve lading van bijna 300 kilo. De XV Excalibur is daarentegen een typisch product van deze tijd: een 12 meter lang, 19 ton wegend vaartuig zonder bemanning, dat is ontworpen om samen te werken met bemande onderzeeboten. Doordat er geen ruimte nodig is voor een bemanning, besturingssystemen en leefvoorzieningen, kunnen dit soort vaartuigen veel compacter worden gebouwd terwijl ze toch zware wapens kunnen dragen. Sommige ontwerpen laten zelfs de drukbestendige romp grotendeels achterwege en gebruiken alleen versterkte modules voor de kwetsbare onderdelen.

Onderdeel van het AUKUS-akkoord

De proef valt onder Pillar 2 van AUKUS, het defensiepact tussen Australië, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Waar Pillar 1 vooral draait om de bouw van nucleair aangedreven aanvalsonderzeeërs voor Australië, richt Pillar 2 zich op grootschalige uitwisseling van militaire technologie tussen de drie landen. Een belangrijk doel is dat wapensystemen onderling uitwisselbaar worden, zodat een Brits onbemand vaartuig bijvoorbeeld Amerikaanse munitie kan gebruiken en andersom. Opvallend is ook het tempo: van goedkeuring tot uitvoering van de test zat slechts zeven maanden, een snelheid die tot voor kort ondenkbaar was in de wapenindustrie. Admiraal Daryl Caudle, hoofd van de Amerikaanse marine, noemde de test een bewijs dat gedeelde wapensystemen, ladingen en missiestructuren de slagkracht en flexibiliteit van de gezamenlijke vloot vergroten.

Waarom onbemande wapenplatforms aantrekkelijk zijn

De ontwikkeling past in een bredere trend: marines investeren steeds meer in autonome wapensystemen die naast bemande schepen en onderzeeërs opereren. Onbemande onderzeeërs zijn goedkoper om te bouwen en te onderhouden, kunnen langer en dieper opereren zonder risico voor bemanningsleden, en zijn makkelijker in aantal op te schalen. Door ze te bewapenen met bestaande, beproefde wapens zoals de Mk 48 hoeven marines niet te wachten op volledig nieuwe wapensystemen. Voor Nederland en andere NAVO-bondgenoten is dit relevant omdat interoperabiliteit tussen wapensystemen van bondgenoten steeds belangrijker wordt in de moderne, snel evoluerende onderzeese oorlogsvoering.