OpenAI's wiskundige triomfen zorgen voor onrust in de wetenschap

OpenAI maakte deze zomer bekend dat een van zijn interne AI-modellen een oplossing had gevonden voor het Navier-Stokesprobleem, een millenniumprijsprobleem waarop al bijna negentig jaar geen antwoord was. Het probleem gaat over de Navier-Stokesvergelijkingen, de wiskundige beschrijving van hoe vloeistoffen en gassen stromen. Wie zo'n probleem oplost, verdient in theorie een miljoen dollar van het Clay Mathematics Institute. Volgens OpenAI gebruikte het model, krachtiger dan het net gelanceerde GPT-6 Astra, daarbij 10.000 AI-agents die gelijktijdig aan het probleem werkten.

Normaal gesproken zou zo'n resultaat gevierd worden. In de wiskundige wereld overheerst echter onrust. Volgens hoogleraar Abhishek Saha van Queen Mary University of London gedroeg OpenAI zich op een manier die wiskundigen onderling niet accepteren. Het bedrijf zou pas aan het probleem zijn begonnen nadat het hoorde dat andere onderzoeksgroepen al vooruitgang boekten, en vervolgens alles op alles hebben gezet om die groepen voor te zijn. Dat voedt beschuldigingen van oneerlijke concurrentie en zelfs van het afkijken van nog niet gepubliceerd werk van andere wetenschappers.

Twijfels over de herkomst van de resultaten

De onrust werd groter toen wiskundige Andreas Thom publiekelijk aan de bel trok. Een van de tien wiskundige resultaten die OpenAI eerder deze zomer met veel bombarie aankondigde, ging over zogeheten non-sofische groepen, een onderwerp waarop Thom en collega Gábor Kun jarenlang hadden gepubliceerd. OpenAI erkende dat het resultaat zwaar leunde op het werk van deze twee wiskundigen. Thom liet weten dat gesprekken die hij en collega's eerder met ChatGPT voerden, mogelijk hebben bijgedragen aan het uiteindelijke succes van het model, zonder dat dit vooraf duidelijk was gemaakt. Dat roept vragen op over hoeveel trainingsdata van AI-taalmodellen eigenlijk afkomstig is van onderzoekers die nooit toestemming gaven of credit kregen.

OpenAI zoekt naar herstel, maar overtuigt niet iedereen

Om de relatie met de wiskundige gemeenschap te herstellen, richtte OpenAI een onafhankelijk adviespanel van vooraanstaande wiskundigen op. Dat panel moet het bedrijf en andere AI-labs adviseren over hoe nieuwe resultaten zorgvuldiger gepresenteerd en gedeeld kunnen worden. Toch noemen meerdere betrokkenen, waaronder een panellid zelf, de aanpak chaotisch. Belangrijke vragen blijven onbeantwoord: hoeveel invloed krijgt het panel echt, luistert OpenAI daadwerkelijk naar het advies, en kan een handvol prominente onderzoekers de hele, diverse wiskundige gemeenschap vertegenwoordigen? Ondertussen zou OpenAI al werken aan de release van nog veel meer onopgeloste resultaten uit zijn nieuwste, nog niet uitgebrachte model. Onder wiskundigen groeit de vrees voor wat zij een op handen zijnde vloedgolf aan doorbraken noemen, en de impact die dat kan hebben op een vakgebied dat traditioneel juist langzaam en zorgvuldig werkt.