AI & computing › AI-gestuurde wetenschappelijke ontdekkingen
OpenAI overspoelt wiskunde met 700 bewijzen, vakgebied in shock
OpenAI heeft in één klap meer dan 700 wiskundige manuscripten vrijgegeven, met claims over honderden onopgeloste problemen. Wiskundigen wereldwijd reageren met een mengeling van bewondering en diepe onrust over de toekomst van hun vakgebied.
Op 6 oktober 2026 zette OpenAI meer dan 700 manuscripten online op GitHub. Het bedrijf claimt daarin oplossingen voor honderden open wiskundige problemen. De wiskundeblog Proofs and Prompts verzamelde binnen enkele dagen meer dan honderd reacties van onderzoekers over de hele wereld, variërend van intellectuele fascinatie tot openlijk verdriet.
Van worstelende rekenmachine tot probleemoplosser
Nog maar een paar jaar geleden faalden AI-modellen op opgaven die een gevorderde student routinematig oploste. Sinds medio 2026 gaat het razendsnel: eerst kwam een oplossing voor het Unit Distance-vermoeden, daarna de Navier-Stokesvergelijkingen, gevolgd door tien opgeloste problemen bij de introductie van OpenAI's model Astra. De release van 6 oktober ging veel verder: OpenAI richtte zich zelfs op de beroemde Riemannhypothese, het bekendste onopgeloste wiskundig vermoeden ter wereld. Het model kwam uiteindelijk met een zwakkere variant, de zogeheten quasi-RH. Niet de hoofdprijs, maar volgens wiskundige Alvaro Lozano-Robledo nog altijd "mogelijk de belangrijkste dag in de geschiedenis van de wiskunde tot nu toe".
Verbijstering, verdriet en zorgen over de volgende generatie
Fields-medaillewinnaar Terence Tao noemt de ideeën in de AI-bewijzen "vernieuwend", maar is ook "diep gefrustreerd" omdat er niemand is die het werk kan uitleggen of eraan kan lesgeven. Zijn collega Peter Scholze waarschuwt voor een heel ander risico: dezelfde systemen zouden volgens hem ook methoden kunnen vinden om veelgebruikte cryptografie te breken, met potentieel grote gevolgen voor digitale beveiliging wereldwijd. Veel reacties gaan niet over de kwaliteit van de bewijzen, maar over wat de doorbraak betekent voor het dagelijks werk van wiskundigen. Fields-medaillewinnaar Hugo Duminil-Copin schrijft dat OpenAI claims deed op bijna elk probleem waar hij ooit publiekelijk over sprak. "Niet allemaal. Niet in één keer. Niet met zo'n nonchalance." Onderzoeker Matt Zaremsky vergelijkt vier jaar eigen onderzoek met een archeologische opgraving die in één klap werd "opgeblazen met TNT", waarna het complete skelet werd overhandigd. Promovendus Tristan Humbert ontdekte die ochtend dat het onderwerp van zijn proefschrift al was "opgelost", wat zijn lopende postdoc-sollicitaties direct op losse schroeven zette. Opvallend veel mensen melden vooral zorgen over jonge onderzoekers: collega's spreken van toegenomen onderling wantrouwen en van angst, somberheid en verlies van toekomstperspectief onder promovendi. Niet iedereen is pessimistisch. Onderzoeker Danny Calegari zegt dat zijn eigen, op persoonlijke nieuwsgierigheid gedreven projecten onaangetast blijven, en noemt de ontwikkeling zelfs reden tot viering. Fields-medaillewinnaar Martin Bridson waarschuwt juist dat de wiskundige gemeenschap niet moet laten bepalen door wat AI-bedrijven aankondigen, maar zelf de koers moet blijven bepalen.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Als AI-modellen in korte tijd honderden onopgeloste wiskundige problemen kunnen aanpakken, verandert dat niet alleen de wiskunde maar mogelijk ook vakgebieden die op wiskundige bewijsvoering steunen, van cryptografie tot natuurkunde. Het zet ook een fundamentele vraag op scherp: wat is de rol van de mens nog in een wetenschap waarin machines sneller 'begrijpen' dan mensen kunnen volgen?
- Riemannhypothese
- Het beroemdste onopgeloste wiskundige probleem, over de verdeling van priemgetallen, met grote implicaties voor onder meer cryptografie.
- Wiskundig vermoeden
- Een wiskundige uitspraak waarvan men vermoedt dat die waar is, maar die nog niet bewezen is.
- Navier-Stokesvergelijkingen
- Wiskundige vergelijkingen die stromingen van vloeistoffen en gassen beschrijven; het bewijzen van bepaalde eigenschappen ervan is een van de zeven millenniumproblemen.
- Cryptografie
- De wetenschap van het versleutelen van informatie, waarmee bijvoorbeeld bankgegevens en communicatie worden beveiligd.
- Fields-medaille
- De belangrijkste internationale onderscheiding in de wiskunde, vaak vergeleken met een Nobelprijs.
- Wiskundig bewijs
- Een sluitende, logische redenering die aantoont dat een wiskundige uitspraak altijd waar is.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
