AI & computing › Generatieve AI & synthetische media
Onafhankelijk onderzoek onthult hoe mensen AI-chatbots écht gebruiken
Een nieuw onderzoeksproject genaamd AI Observatory brengt in kaart hoe mensen daadwerkelijk chatbots als ChatGPT, Claude en Gemini gebruiken, los van de cijfers die techbedrijven zelf naar buiten brengen. Daaruit blijkt dat gebruikers de technologie veel vaker voor persoonlijke en gevoelige zaken inzetten dan bedrijfsrapporten laten zien, en dat elk AI-model zijn eigen publiek trekt.
Bedrijven als OpenAI en Anthropic publiceren regelmatig rapporten over hoe hun AI-producten worden gebruikt. Die cijfers geven vooral een beeld van professioneel gebruik, zoals programmeren en tekstproductie. Onderzoekers wijzen er al langer op dat deze rapporten selectief zijn: bedrijven kiezen zelf welke data ze delen, en er is geen onafhankelijke bron om die claims te controleren. Een nieuw initiatief, de AI Observatory, moet dat gat opvullen door het daadwerkelijke gebruik van taalmodellen systematisch te analyseren.
Meer persoonlijk gebruik dan bedrijven melden
Uit de analyse van de AI Observatory blijkt dat mensen chatbots voor veel meer gevoelige en persoonlijke doeleinden gebruiken dan de officiële rapporten van AI-bedrijven suggereren. Waar techbedrijven de nadruk leggen op werkgerelateerde toepassingen, laat onafhankelijk onderzoek een breder en persoonlijker gebruikspatroon zien. Dat is relevant, omdat het gedrag van gebruikers direct invloed heeft op hoe veilig en verantwoord deze technologie moet worden ingericht. Als bedrijven alleen naar zakelijk gebruik kijken, missen ze mogelijk risico's die samenhangen met persoonlijke of emotionele interacties met een foundation model.
Elk AI-model trekt een ander publiek
Opvallend is ook dat de onderzoekers duidelijke verschillen vonden tussen de grote AI-aanbieders. Gebruikers zetten Anthropic's chatbot Claude vaker in als programmeertool, terwijl Google's Gemini juist populairder is voor sociale interactie en rollenspellen, een vorm van gebruik die aansluit bij wat bekendstaat als een AI-metgezel. OpenAI's ChatGPT wordt weer vaker geraadpleegd voor huiswerkbegeleiding. Deze verschillen suggereren dat gebruikers, bewust of onbewust, per model een andere rol en persoonlijkheid verwachten, ook al zijn de onderliggende technieken vergelijkbaar.
De bevindingen van de AI Observatory zijn om twee redenen belangrijk. Ten eerste laten ze zien dat het beeld dat AI-bedrijven zelf schetsen niet compleet is, wat vraagt om meer onafhankelijk toezicht op hoe deze systemen in de praktijk worden gebruikt. Ten tweede biedt inzicht in gevoelig of persoonlijk gebruik aanknopingspunten voor betere veiligheidsmaatregelen, bijvoorbeeld rond mentale gezondheid of eenzaamheid. Voor toezichthouders en onderzoekers is dit soort onafhankelijke data cruciaal, nu honderden miljoenen mensen wekelijks met chatbots praten en de grens tussen productiviteitstool en persoonlijke gesprekspartner steeds vager wordt.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Onafhankelijk onderzoek naar AI-gebruik zorgt ervoor dat de daadwerkelijke risico's en gedragspatronen rond chatbots zichtbaar worden, in plaats van alleen het beeld dat techbedrijven zelf willen schetsen. Dat kan leiden tot gerichtere veiligheidsmaatregelen, bijvoorbeeld voor kwetsbare gebruikers die AI inzetten voor emotionele steun of gezelschap. Op de langere termijn kan dit soort transparantie ook de basis vormen voor strengere regelgeving rond AI-chatbots.
- AI Observatory
- Een onafhankelijk onderzoeksproject dat het werkelijke gebruik van AI-chatbots analyseert, los van de rapporten die techbedrijven zelf publiceren.
- Foundation model
- Een breed getraind AI-basismodel, zoals GPT, Claude of Gemini, dat als fundament dient voor talloze toepassingen.
- Large language model (taalmodel)
- Een AI-systeem dat is getraind op enorme hoeveelheden tekst en daardoor mensachtige taal kan begrijpen en genereren.
- AI-metgezel
- Een vorm van AI-gebruik waarbij een chatbot dient als gesprekspartner voor sociale interactie, rollenspellen of emotionele steun.
- AI-programmeertool
- Software waarbij een AI-model meeschrijft aan of helpt bij het maken van broncode voor software.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
