Klimaat & energie › Direct air capture & geo-engineering
Rapport: Nederland nog niet klaar voor grootschalige CO2-verwijdering
Nederlandse wetenschappers waarschuwen dat geen enkele techniek om CO2 uit de lucht te halen nu al geschikt is voor grootschalige toepassing in Nederland. Dat concluderen onderzoekers van de Universiteit Twente, TU Delft en Deltares in een rapport voor het Klimaatonderzoeksinitiatief Nederland (KIN). Zij pleiten voor een breed beleidskader voordat Nederland fors inzet op koolstofverwijdering.
Nederland zal flink moeten investeren in het actief verwijderen van CO2 uit de atmosfeer om de klimaatdoelen van Parijs te halen. Dat erkennen zowel de overheid als internationale klimaatorganisaties zoals het IPCC. Maar hoe pak je dat op een verantwoorde manier aan in een klein en dichtbevolkt land? Onderzoekers van de Universiteit Twente, TU Delft en Deltares zochten dat uit in opdracht van het Klimaatonderzoeksinitiatief Nederland (KIN). Hun conclusie: geen van de beschikbare technieken is nu al rijp voor grootschalige inzet in Nederland.
Wat is koolstofverwijdering precies?
Bij CO2-verwijdering, ook wel Carbon Dioxide Removal (CDR) genoemd, gaat het om technieken die kooldioxide actief uit de atmosfeer halen. Dat is iets anders dan het voorkomen van nieuwe uitstoot via CO2-reductie aan de bron, zoals minder fossiele brandstof verbranden. CDR is vooral bedoeld om de uitstoot op te ruimen die niet op tijd kan worden voorkomen, het zogeheten 'overshoot'-deel van de uitstoot. Voorbeelden van CDR-technieken zijn het opvangen van CO2 uit de buitenlucht met chemische filters, het combineren van bio-energie met CO2-opslag (BECCS), en ingrepen in de oceaan zoals oceaanalkaliniteitsverhoging. Volgens de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) is grootschalige toepassing van dit soort technieken waarschijnlijk onvermijdelijk om de opwarming van de aarde te beperken.
Weinig ruimte in een vol land
Juist in Nederland loopt grootschalige koolstofverwijdering al snel tegen grenzen aan. Veel technieken vragen veel land, water, grondstoffen en energie, schaarse zaken in een klein en dichtbevolkt land. Daardoor kan de rekening van CO2-verwijdering in Nederland deels bij andere landen terechtkomen, bijvoorbeeld via de winning van grondstoffen die daar nodig zijn. De onderzoekers waarschuwen ook voor een ander risico: als beleidsmakers te veel vertrouwen op toekomstige koolstofverwijdering, kan dat de druk wegnemen om nu al minder CO2 uit te stoten. Dat fenomeen, bekend als 'mitigation deterrence', kan uiteindelijk averechts werken.
Eerst een goed beleidskader, dan opschalen
Het onderzoeksteam pleit daarom voor een gedegen beleidskader voordat Nederland grootschalig inzet op CO2-verwijdering. Dat kader moet niet alleen naar de techniek kijken, maar ook naar sociale, ecologische en maatschappelijke gevolgen. Om dat mogelijk te maken, combineerden de onderzoekers inzichten uit technische wetenschappen, aardwetenschappen, sociale wetenschappen en geesteswetenschappen. Ze haalden ook meningen op bij maatschappelijke partijen, via interviews en een workshop.
Het rapport, getiteld 'What could responsible CDR policy and research look like in the Netherlands?', formuleert zes principes voor verantwoord beleid en vijf aanbevelingen voor vervolgonderzoek naar de belangrijkste kennishiaten. Daarmee wil het Klimaatonderzoeksinitiatief Nederland voorkomen dat de aanpak van CO2-verwijdering uiteindelijk meer kwaad dan goed doet, en bijdragen aan een eerlijke en duurzame weg naar de klimaatdoelen.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Nu blijkt dat geen enkele CO2-verwijderingstechniek al rijp is voor grootschalige toepassing, zet dit rapport een rem op te optimistische aannames in klimaatbeleid. Het laat zien dat landen als Nederland eerst sociale en ecologische risico's moeten afwegen voordat ze op grote schaal op CDR vertrouwen om hun klimaatdoelen te halen. Dat kan vertraging betekenen, maar voorkomt ook dat de aanpak van het klimaatprobleem nieuwe problemen veroorzaakt.
- Carbon Dioxide Removal (CDR)
- Verzamelnaam voor technieken die CO2 actief uit de atmosfeer verwijderen, in plaats van uitstoot te voorkomen.
- Mitigation deterrence
- Het risico dat vertrouwen op toekomstige CO2-verwijdering de druk wegneemt om nu al minder uitstoot te veroorzaken.
- Overshoot
- De situatie waarin de uitstoot van broeikasgassen eerst boven het beoogde niveau uitkomt voordat die weer wordt teruggebracht.
- BECCS
- Een CDR-techniek waarbij bio-energie wordt opgewekt en de vrijkomende CO2 wordt opgevangen en opgeslagen.
- Oceaanalkaliniteitsverhoging
- Een methode waarbij stoffen aan zeewater worden toegevoegd zodat de oceaan meer CO2 uit de lucht kan opnemen.
- Klimaatonderzoeksinitiatief Nederland (KIN)
- Een Nederlands samenwerkingsverband dat klimaatonderzoek initieert en financiert ten behoeve van beleid en praktijk.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
