Biotech & leven › Kweekvlees & cellulaire landbouw
EFSA wil kennis over kweekvlees opbouwen vóór de eerste aanvragen binnenkomen
De Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA wil interne specialistische kennis opbouwen over kweekvlees en precisiefermentatie, nog voordat bedrijven hier officiële goedkeuringsaanvragen voor indienen. Het agentschap noemt beide technologieën in een nieuw strategiedocument als prioriteit, omdat veiligheidsbeoordelingen nu vaak jarenlang blijven liggen.
EFSA, de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid, beoordeelt of nieuw voedsel veilig genoeg is om in de Europese Unie verkocht te mogen worden. In een intern strategiedocument zet het agentschap kweekvlees en precisiefermentatie neer als 'prioritaire wetenschapsgebieden' voor duurzame voedsel- en diervoederinnovatie. De boodschap: risicobeoordelingen moeten sneller en doelgerichter worden. Daarvoor wil EFSA zelf kennis in huis halen, in plaats van pas te reageren zodra bedrijven een dossier indienen.
Dat is een opvallende koerswijziging. Normaal gesproken wacht een toezichthouder op een formele aanvraag voordat ze zich in een technologie verdiept. Door nu al te investeren in eigen expertise, hoopt EFSA straks sneller te kunnen oordelen over producten als in laboratoria gekweekt vlees of eiwitten die door genetisch aangepaste micro-organismen worden geproduceerd. Het document wijst erop dat er over deze snel ontwikkelende technologieën nog weinig publiek toegankelijke informatie bestaat, wat beoordelingen extra lastig maakt.
Trage goedkeuringen als terugkerend pijnpunt
Bedrijven die novel food op de Europese markt willen brengen, moeten een uitgebreid veiligheidsdossier indienen volgens de EFSA-richtlijnen. Die richtlijnen beschrijven alleen de hoofdlijnen, erkent het agentschap zelf. Welke precieze gegevens een beoordelaar nodig heeft, blijft vaak onduidelijk. Volgens de denktank GFI Europe (Good Food Institute) zorgt die onzekerheid voor lange vertragingen.
Die klacht kwam ook naar voren in het eerste Duitse actieplan voor cellulaire landbouw, vorige maand gepubliceerd door CellAg Deutschland. Daarin wordt becijferd dat een Europese goedkeuring voor nieuw voedsel gemiddeld meer dan drie jaar duurt, terwijl de regelgeving zelf uitgaat van zeventien maanden. Lea Seyfarth, beleidsmedewerker bij GFI Europe, noemt het positief dat EFSA deze achterstand nu zelf erkent en wil investeren in een proactiever systeem.
Discussie over experimenteerruimte
GFI Europe gebruikt het EFSA-document ook om te pleiten voor toegang tot zogeheten regelgevingssandboxes: afgebakende, tijdelijke omgevingen waarin toezichthouders nieuwe productieprocessen onder gecontroleerde omstandigheden mogen bestuderen. Voor technologieën die EFSA voor het eerst beoordeelt, zou dat volgens de organisatie veel onzekerheid wegnemen.
Toch sloot de Europese Commissie novel foods juist uit van die sandboxregeling in haar voorstel voor de eerste Biotech Act, gepresenteerd in december 2025. GFI Europe noemde dat destijds een gemiste kans. Het voorstel wordt nu besproken door het Europees Parlement en de Raad van de EU. Europarlementariërs van de milieucommissie ENVI willen de uitsluiting schrappen, en ook Duitsland en Nederland hebben om een heroverweging gevraagd. Seyfarth: "Regelgevingssandboxes zouden een bijzonder krachtig instrument zijn om de regelgeving voor te bereiden op innovatie. Beleidsmakers moeten het bewijs serieus nemen en het voorstel om novel foods uit te sluiten terugdraaien."
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Als EFSA sneller en beter onderbouwd kan oordelen over kweekvlees en precisiefermentatie, kunnen deze alternatieve eiwitbronnen eerder in Europese schappen liggen. De uitkomst van de onderhandelingen over de Biotech Act bepaalt bovendien of bedrijven straks in beschermde proefomgevingen mogen experimenteren voordat ze een volledige aanvraag indienen.
- Kweekvlees
- Vlees dat wordt gekweekt uit dierlijke cellen in een bioreactor, zonder dat daarvoor een dier hoeft te worden geslacht.
- Precisiefermentatie
- Een techniek waarbij micro-organismen, zoals gist of bacteriën, worden ingezet om specifieke eiwitten te produceren, vergelijkbaar met hoe bier of yoghurt wordt gemaakt.
- Novel food
- De Europese juridische term voor voedingsmiddelen die vóór 1997 niet in significante mate door mensen werden gegeten en daarom eerst een veiligheidsbeoordeling moeten doorlopen.
- Regelgevingssandbox
- Een afgebakende, tijdelijke testomgeving waarin bedrijven onder toezicht van een regelgever nieuwe technologie mogen uitproberen voordat de volledige regelgeving van toepassing is.
- Biotech Act
- Een voorstel van de Europese Commissie om de regelgeving rond biotechnologie in de EU te moderniseren en innovatie te versnellen.
- Risicobeoordeling
- Het wetenschappelijke proces waarbij een toezichthouder zoals EFSA inschat of een product veilig genoeg is voor consumptie.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
