Robotica › Autonome voertuigen & swarm robotics
Brits vliegdekschip HMS Queen Elizabeth lanceert voor het eerst aanvalsdrones
De Britse marine heeft voor het eerst vier aanvalsdrones gecatapulteerd vanaf het dek van het vliegdekschip HMS Queen Elizabeth. De proef moet laten zien hoe onbemande wapens straks samen met gevechtsvliegtuigen kunnen opereren, ook vanaf schepen zonder de grote katapultsystemen van Amerikaanse en Franse vliegdekschepen.
Tijdens oefeningen in de Noord-Atlantische Oceaan heeft de Britse marine een belangrijke stap gezet in de ontwikkeling van onbemande oorlogvoering op zee. Vanaf het dek van het 65.000 ton zware vliegdekschip HMS Queen Elizabeth werden vier aanvalsdrones van het type Nyan gelanceerd. De drones zijn ontwikkeld door Callen-Lenz, een dochterbedrijf van de Britse defensiegigant BAE Systems. Het was voor het eerst dat dit soort toestellen op deze manier vanaf een Brits vliegdekschip de lucht ging.
Katapult op het dek in plaats van ingebouwd systeem
Het bijzondere aan de lancering is de manier waarop die gebeurde. Amerikaanse en Franse vliegdekschepen hebben vaste, ingebouwde katapultsystemen om vliegtuigen van het dek te schieten. De meeste andere marines, waaronder de Britse, gebruiken schepen met een korte start- en landingsbaan en een zogeheten ski-jump: een opstaand platform aan het begin van het dek. Voor de proef bouwde de marine een losse, drukluchtgestuurde katapult direct op het vliegdek van de Queen Elizabeth. Daarmee toonde de marine aan dat het systeem in principe op elk schip met genoeg dekruimte te plaatsen is, ook op amfibische landingsschepen en helikopterdokken zonder katapult of ski-jump.
Drones als wapen en als ogen in de lucht
De Nyan-drone is geen toestel dat terugkeert naar het schip. Het is een zogeheten loitering munition: een vliegend wapen dat boven een gebied kan blijven cirkelen tot het doel is gevonden, en dat vervolgens tot de aanval overgaat. Omdat de drone zichzelf inzet, is landen op het dek niet nodig. Tijdens de oefening werkten de vier Nyan-drones samen met een tweede, groter onbemand toestel: de TEKEVER AR5. Dit toestel vloog hoger en langer en leverde verkenningsinformatie, logistieke ondersteuning en doelgegevens, zodat de aanvalsdrones hun doelen konden vinden en raken.
Op weg naar een hybride marine
Volgens de Britse marine past deze proef in een breder plan om een hybride vliegdekschipvloot op te bouwen, waarin bemande F-35B-gevechtsvliegtuigen en onbemande systemen elkaar aanvullen. Drones vervangen de bemande jets niet, maar vergroten hun bereik en verminderen het risico voor piloten bij gevaarlijke missies. De marine ziet dit soort combinaties ook als manier om de NATO-patrouilles in de zogeheten GIUK-doorgang te versterken, de strategische zeestraat tussen Groenland, IJsland en het Verenigd Koninkrijk. Luitenant-commandant David Burton, verantwoordelijk voor deze proeven, zegt dat de resultaten de marine helpen te beslissen hoe onbemande systemen straks naast bemande vliegtuigen kunnen opereren, zodat commandanten meer keuzemogelijkheden krijgen en vliegdekschepen relevant blijven in toekomstige zeeslagen.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Deze proef laat zien dat onbemande aanvalswapens niet langer afhankelijk zijn van speciale, dure katapultschepen: een losse katapult op een gewoon vliegdek is al genoeg. Dat maakt drone-aanvalscapaciteit in principe beschikbaar voor veel meer marineschepen wereldwijd, wat de dreigingsbalans op zee kan veranderen en de rol van bemande gevechtsvliegtuigen langzaam verschuift van hoofdrolspeler naar onderdeel van een grotere, gemengde vloot.
- STOVL
- Afkorting voor short takeoff/vertical landing: vliegtuigen die een korte start nodig hebben maar verticaal kunnen landen, zoals de F-35B.
- CATOBAR
- Een vliegdekschipsysteem met een ingebouwde katapult en een vanghaak (arrestor), gebruikt door onder meer de VS en Frankrijk om zware vliegtuigen van en op het dek te krijgen.
- Ski-jump
- Een opstaand, hellend platform aan het begin van het vliegdek dat vliegtuigen zonder katapult extra lift geeft bij het opstijgen.
- Loitering munition
- Een vliegend wapen dat boven een gebied kan blijven cirkelen tot een doel is gevonden en dat zichzelf vervolgens als projectiel inzet, zonder terug te keren.
- MAME-drone
- Medium-altitude, medium-endurance: een type onbemand vliegtuig dat op middelhoge hoogte relatief lang in de lucht kan blijven voor verkenning en ondersteuning.
- Pneumatische katapult
- Een lanceersysteem dat met samengeperste lucht in plaats van stoom of elektromagneten een toestel van het dek afschiet.
- GIUK-doorgang
- De zeestraat tussen Groenland, IJsland en het Verenigd Koninkrijk, strategisch belangrijk voor NATO om scheepvaart en onderzeeërs in de Atlantische Oceaan te controleren.
- Hybride carrier air wing
- Een combinatie van bemande gevechtsvliegtuigen en onbemande systemen die samen vanaf één vliegdekschip opereren.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.