AI & computing › Generatieve AI & synthetische media

Anthropic-wiskundige claimt met AI-hulp bewijs voor Riemannhypothese

· Bijgewerkt 21 november 2026, 01:55 · 2 min leestijd

Generatieve AI & synthetische media
Beeld: New Scientist

Een wiskundige van AI-bedrijf Anthropic zegt met hulp van de chatbot Claude een bewijs te hebben gevonden voor de Riemannhypothese, een van de beroemdste onopgeloste raadsels in de wiskunde. Het bewijs is nog niet door mensen te lezen, maar wel gecontroleerd met speciale verificatiesoftware. Experts willen eerst zien of die controle standhoudt voordat ze de claim serieus nemen.

De Riemannhypothese is 165 jaar oud en gaat over de verdeling van priemgetallen, de bouwstenen van alle gehele getallen. In 1859 opperde de Duitse wiskundige Bernhard Riemann dat priemgetallen een verborgen patroon volgen. Niemand kon dat ooit bewijzen, al wezen alle aanwijzingen erop dat het klopt. Het Clay Mathematics Institute looft een miljoen dollar uit aan wie het hard kan maken, als een van de zogeheten Millennium Prize Problems.

Bewijs in code, niet in mensentaal

Levent Alpöge, wiskundige bij Anthropic, claimt nu die doorbraak te hebben bereikt met hulp van het AI-model Claude. Opvallend: hij publiceerde geen leesbare uitleg van zijn bewijs. Volgens Alpöge zou een volledige, voor mensen te lezen versie meer dan 250.000 pagina's beslaan, en hij vond het ongepast om zoiets onleesbaars de wereld in te sturen. In plaats daarvan deelde hij een versie geschreven in Lean, een programmeertaal waarmee wiskundigen bewijzen stap voor stap laten controleren door een computer. Als de code zonder fouten 'compileert', geldt een stelling als vrijwel zeker correct. Toch is dat proces niet waterdicht. Wiskundige Kevin Buzzard van Imperial College London reageerde voorzichtig: eerst maar zien of de code echt foutloos draait, voordat experts zich buigen over de inhoud van het argument.

Gevolgen voor de hele wiskunde

Als het bewijs standhoudt, raakt dat niet alleen de Riemannhypothese zelf. Alpöge denkt dat zijn aanpak ook de gegeneraliseerde Riemannhypothese (GRH) kan bewijzen, een uitgebreidere versie die geldt voor bredere families van getalstructuren. Talloze wiskundige resultaten zijn nu nog afhankelijk van de aanname dat GRH klopt. Wordt die aanname een bewezen feit, dan worden al die resultaten in één klap volwaardige stellingen, zegt wiskundige James McKee van Royal Holloway University of London. Hij noemt het een spannende en onrustige tijd voor onderzoekers.

Ook vanuit de wetenschapsjournalistiek klinkt die boodschap. Wiskundige Kit Yates betoogt in Live Science dat doorbraken als deze dwingen tot een ander waarderingssysteem voor wiskundig vakmanschap: niet de hoeveelheid bewijzen die een AI-model produceert zou moeten tellen, maar het menselijk oordeel over welke resultaten er echt toe doen. Hij wijst erop dat AI dit jaar al vaker voor opschudding zorgde in de wiskunde, zoals toen een systeem van concurrent OpenAI een tegenvoorbeeld vond voor het decennialang onopgeloste planar unit distance-vermoeden van Paul Erdős.

Alpöge was dit jaar al vaker in het nieuws met AI-wiskunde. In juli toonde hij aan dat het zogeheten Jacobiaanse vermoeden, decennialang als waarschijnlijk waar beschouwd, juist onjuist is. Ook werkte hij mee aan vooruitgang op deelproblemen van de beruchte Navier-Stokesvergelijkingen, kort voordat concurrent OpenAI met een eigen, omstreden oplossing kwam. Alpöge liet weten dat hij de timing van zijn aankondiging bewust afstemde met Anthropic-topman Dario Amodei: het bedrijf ging op 19 november naar de beurs, en hij wachtte tot kort daarna met publiceren.

Achtergrond & begrippen

Wat betekent dit voor de toekomst? Als dit bewijs standhoudt, laat het zien dat AI-modellen als Claude wiskundigen kunnen helpen bij problemen die honderdenvijftig jaar onopgelost bleven. Dat verandert hoe wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan: computers nemen een deel van het zware denkwerk over, terwijl mensen de uitkomst moeten controleren. Het voedt ook discussie over welke rol onderzoekers straks nog spelen naast steeds krachtigere AI-systemen.

Riemannhypothese
Een wiskundige vermoeden uit 1859 over het patroon waarin priemgetallen voorkomen; een van de belangrijkste onopgeloste problemen in de wiskunde.
Priemgetallen
Gehele getallen groter dan 1 die alleen deelbaar zijn door 1 en zichzelf, zoals 2, 3, 5 en 7.
Clay Mathematics Institute / Millennium Prize Problems
Een lijst van zeven beroemde onopgeloste wiskundeproblemen, waarbij voor elke oplossing een miljoen dollar prijzengeld staat.
Lean
Een computertaal waarmee wiskundige bewijzen stap voor stap automatisch worden gecontroleerd op logische fouten, een proces dat formalisering heet.
Formalisering
Het omzetten van een wiskundig bewijs in een strikte, door een computer controleerbare vorm, zodat elke stap logisch klopt.
Gegeneraliseerde Riemannhypothese (GRH)
Een uitgebreidere versie van de Riemannhypothese die geldt voor bredere wiskundige structuren dan alleen de klassieke priemgetallen.
Jacobiaans vermoeden
Een wiskundige stelling over bepaalde wiskundige afbeeldingen, waarvan onlangs met AI-hulp werd aangetoond dat ze niet klopt.
Navier-Stokesvergelijkingen
Formules die de stroming van vloeistoffen en gassen beschrijven; of ze altijd een oplossing hebben, is een beroemd onopgelost probleem.
Planar unit distance-vermoeden
Een wiskundig vraagstuk van Paul Erdős over hoe vaak dezelfde afstand tussen punten in een vlak kan voorkomen; recent weersproken met hulp van AI.
Claude
Het AI-taalmodel van het bedrijf Anthropic, dat hier werd ingezet als hulpmiddel bij het wiskundig bewijs.

Bronnen

Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.

Meer over Generatieve AI & synthetische media