AI-model Claude vindt nieuwe zwakke plekken in encryptiesystemen

Versleuteling beschermt vrijwel al ons digitale verkeer: van internetbankieren tot WhatsApp-berichten. Om te controleren of zulke cryptografie wel echt veilig is, proberen onderzoekers voortdurend zwakke plekken te vinden voordat kwaadwillenden dat doen. Anthropic liet daarvoor een testversie van zijn AI-model, Claude Mythos Preview, los op twee bestaande systemen. De resultaten, gepubliceerd op 28 juli in een blogpost en twee nog niet peer-reviewde studies, laten zien dat AI daarbij zelfstandig nieuwe aanvalsmethodes kan bedenken.

Verzwakte versie van AES gekraakt

Het eerste doelwit was AES-128, een van de meest gebruikte versleutelingsalgoritmes ter wereld. Belangrijk detail: Claude viel niet de volledige, in de praktijk gebruikte versie aan, maar een deliberately verzwakte variant met zeven in plaats van tien encryptierondes. Cryptografen gebruiken zulke verzwakte versies al jaren om nieuwe aanvalstechnieken te testen. Onderzoekers Milad Nasr en Nicholas Carlini van Anthropic melden dat Claude een manier vond om de encryptiesleutel tot 200 tot 800 keer sneller te achterhalen dan de beste bekende methode. Tegen de volledige, echte AES-128 die websites, wifi-netwerken en banktransacties beschermt, werkt deze truc niet. Wie zijn wachtwoorden of bankzaken vandaag beveiligt met AES, loopt dus geen extra risico.

Zwakke plek in kandidaat voor kwantumbestendige encryptie

Interessanter vinden experts de tweede vondst: een kwetsbaarheid in HAWK, een relatief nieuw digitaal handtekeningsysteem dat bestand moet zijn tegen toekomstige kwantumcomputers. HAWK is een van de kandidaten in het standaardisatieproces van het Amerikaanse standaardisatie-instituut NIST voor post-quantum cryptografie, wat betekent dat het nog niet breed wordt gebruikt maar wel zwaar wordt getest. Anthropic-onderzoekers Zygimantas Straznickas en Stephen A. Weis meldden dat Claude een wiskundige eigenschap ontdekte die onderzoekers eerder over het hoofd hadden gezien. Gecombineerd met bestaande aanvalstechnieken maakte dit het aanzienlijk makkelijker om de geheime sleutel van HAWK te achterhalen. Thomas Espitau, onderzoeksleider bij het Britse cybersecuritybedrijf PQShield en zelf HAWK-onderzoeker, noemt het "een van de belangrijkste cryptanalytische resultaten van het jaar." Volgens hem is dit precies waarvoor het NIST-proces bedoeld is: kandidaat-systemen moeten worden aangevallen vóórdat ze wereldwijd worden ingezet, niet erna.

Geen reden tot paniek, wel een nieuw hulpmiddel

Niet iedereen ziet de doorbraak als een teken dat AI cryptografen overbodig maakt. Roberta Faux, hoofd cryptografie bij het Britse bedrijf Arqit, benadrukt dat gebruikers niets hoeven te veranderen aan hun sleutelgroottes of encryptiemethodes. Volgens haar zit de echte waarde van AI niet in het verslaan van de beste menselijke wiskundigen op één probleem, maar in de mogelijkheid om duizenden bestaande versleutelingssystemen te doorlichten waar simpelweg te weinig onderzoekers de tijd voor hebben. Ze wijst er ook op dat de HAWK-aanval geen exotische nieuwe wiskunde gebruikte, maar vooral bekende bouwstenen slim combineerde. Dat een kandidaat-systeem dat door slechts een handvol specialisten wereldwijd wordt onderzocht, zo'n zwakte kende, laat volgens haar vooral zien hoe dun die laag van menselijke expertise eigenlijk is.