AI kraakt Duitse Enigma-code uit 1941 die 83 jaar onopgelost bleef

Op 10 juli 1941 verstuurde een Duitse soldaat een kort radiobericht via een Enigma-machine, het beruchte versleutelingsapparaat van het Duitse leger. Hij meldde zich in het stadje Rosenow, vroeg om instructies voor zijn marsroute en verzocht om een onmiddellijk antwoord. Het bericht van 82 tekens, intern bekend als 'MVUEH', bleef sindsdien als onopgelost geregistreerd in een archief van onderschepte Duitse legerberichten.

Carter Leffen, een product development coach bij Bloomberg LP in New York, claimt het bericht nu te hebben gekraakt met de 'Extra High'-variant van GPT-6 Astra, het nieuwste model van OpenAI. Volgens zijn uitgebreide verslag werkte de AI zo'n tien uur aan het probleem. Het model doorzocht historische archieven, vergeleek onzekere lettertekens, bouwde een digitale Enigma-simulator, schreef eigen cryptanalyse-code en testte parallel meerdere mogelijke sleutels.

Een bekende plaatsnaam als ingang

Een Enigma-machine had destijds ongeveer 159 triljard mogelijke dagelijkse instellingen. Alle combinaties met brute kracht uitproberen was daardoor kansloos. De doorbraak kwam van een ander, al eerder ontcijferd bericht van dezelfde dag, waarin de plaatsnaam 'Rosenow' twee keer achter elkaar voorkwam. Leffen en zijn AI-agents gokten dat die naam ook in het onopgeloste bericht kon staan en gebruikten dat als zoekterm. Een bekende zwakte van de Enigma hielp mee: de machine versleutelt een letter nooit als zichzelf. Als de platte tekst een R bevat, kan de versleutelde tekst op die positie dus alles zijn behalve een R. Daarmee konden veel posities meteen worden uitgesloten.

Op één positie klopte alles. Het team berekende de bijbehorende machine-instellingen, waarna de resterende 68 tekens leesbare Duitse tekst opleverden, waaronder de zinnen 'Sofort Funkantwort' (onmiddellijk radioantwoord) en 'Angabe des Marschweges' (opgave van de marsroute). Een apart bewaarde berichtkop uit het archief bevestigde de gevonden instellingen. De ontcijferde tekst bevat zelfs typefouten die waarschijnlijk van de radio-operator zelf afkomstig zijn, zoals 'BTTE' in plaats van 'BITTE'. Leffen ziet dat als bewijs van echtheid: een verzonnen resultaat zou eerder foutloos zijn.

Mens stuurt, AI voert uit

GPT-6 Astra en een aantal gespecialiseerde AI-agents fungeerden als gereedschap: sommige analyseerden historische bronnen, andere schreven zoekprogramma's of vergeleken resultaten met al opgeloste berichten. Leffen bepaalde zelf de aanpak en de doelen, een voorbeeld van wat wel agentic AI wordt genoemd. Opvallend: volgens Leffen zat het meeste werk niet in het kraken zelf, maar in het bouwen van de website waarop hij het project documenteerde. Alle code, zoekdata en een werkende 3D-Enigma-simulator zijn openbaar te downloaden. De gepubliceerde bestanden onderbouwen de berekeningen, maar bewijzen niet dat het de enige mogelijke oplossing is. Het werk borduurt voort op eerder cryptanalytisch onderzoek van Frode Weierud, Geoff Sullivan en Olaf Ostwald. Of de ontcijfering standhoudt, moet nog blijken uit onafhankelijke controle door experts.