AI & computing › Generatieve AI & synthetische media
AI-model kraakt honderd jaar oude Duitse radiocode uit Eerste Wereldoorlog
Een taalmodel genaamd GPT-6 Astra heeft een Duits legerbericht uit 1918 ontcijferd dat decennialang weerstand bood aan codekrakers. Het bericht, verzonden vlak voor het einde van de Eerste Wereldoorlog, meldt de aankomst van een Britse marinekruiser bij Sebastopol. De AI vond niet alleen de sleutel, maar controleerde de uitkomst ook nog eens aan de hand van historische scheepslogboeken.
Op de Duitse wetenschapssite Scienceblogs.de staat al jaren een lijst van vijftig beroemde onopgeloste geheimschriften. Daarop staan onder meer boodschappen van seriemoordenaars en het mysterieuze Voynich-manuscript. Ook een reeks Duitse legerberichten uit de Eerste Wereldoorlog staat op de lijst: radiotelegrammen die zijn versleuteld met de zogeheten ADFGVX-methode. Van de honderden onderschepte berichten bleven er meer dan een dozijn onopgelost, ondanks jarenlang werk van professionele cryptanalyse-experts zoals de bekende codekraker George Lasry.
Een rooster van letters als geheimtaal
De ADFGVX-methode werkt met een rooster van zes bij zes vakjes, met de letters A, D, F, G, V en X als coördinaten. Een geheim sleutelwoord bepaalt welke letter of welk cijfer in welk vakje staat. Elke letter van de boodschap wordt zo vervangen door een paar van deze zes letters. Daarna wordt de hele reeks nog eens door elkaar geschud met een tweede sleutelwoord. Zonder die sleutel is het bericht vrijwel onleesbaar, ook voor moderne computers die talloze combinaties kunnen proberen.
Een van de onopgeloste berichten dateert van 27 november 1918, twee weken na de wapenstilstand. Het AI-model GPT-6 Astra, een geavanceerd large language model, kreeg de tekst voorgelegd en vond het sleutelwoord: TRUPPENVERSCHIEBUNG, Duits voor troepenverplaatsing. Dat woord staat vermeld in een naslagwerk over Duitse militaire cryptografie uit de periode 1914-1918. Het model rangschikte de zeventien letters van het sleutelwoord alfabetisch, verdeelde de 170 tekens van het bericht over rijen van negentien posities en herleidde vervolgens kolom voor kolom de originele Duitse tekst. Dat is precisiewerk waarbij één foutje de hele decodering laat mislukken.
Bevestiging in scheepslogboeken
De ontcijferde boodschap luidt vertaald: een Engelse kruiser is aangekomen in Sebastopol, en op de 26e volgt een geallieerd eskader. Astra ontdekte zelf een merkwaardigheid: volgens de bekende bronnen werd het sleutelwoord pas vanaf 9 december 1918 gebruikt, ruim een week na de verzenddatum van dit bericht. Waarom de Duitsers die code toch al eerder inzetten, is niet bekend.
Om zeker te weten dat de vertaling klopte, zocht het model naar historisch bewijs. Uit originele scheepslogboeken bleek dat de Britse kruiser HMS Canterbury op 24 november 1918 daadwerkelijk in Sebastopol aankwam, en dat op 26 november inderdaad een geallieerd eskader arriveerde. De data en gebeurtenissen in het gedecodeerde bericht kwamen dus overeen met de historische werkelijkheid. Volgens de blogger die het resultaat deelde, is dit specifieke bericht nooit eerder ontcijferd.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Dit voorbeeld laat zien dat moderne taalmodellen niet alleen teksten kunnen genereren, maar ook complexe, stapsgewijze puzzels kunnen oplossen die voorheen menselijke specialisten vereisten. Voor de geschiedschrijving betekent dit dat archieven met onleesbare documenten, codes en verloren talen sneller toegankelijk kunnen worden. Tegelijk toont het aan dat AI-modellen hun eigen werk kunnen verifiëren door externe bronnen te raadplegen, wat het vertrouwen in dergelijke resultaten vergroot.
- ADFGVX-methode
- Een Duits versleutelingssysteem uit de Eerste Wereldoorlog dat letters eerst vervangt via een rooster en daarna door elkaar husselt met een sleutelwoord.
- Cryptanalyse
- De wetenschap van het kraken van geheimschriften zonder dat je de sleutel al kent.
- Cryptografie
- De techniek waarmee berichten worden versleuteld zodat alleen bevoegde ontvangers ze kunnen lezen.
- Large language model
- Een AI-systeem dat is getraind op enorme hoeveelheden tekst en daardoor taal kan begrijpen, genereren en analyseren.
- Sleutelwoord
- Het geheime woord dat bepaalt hoe een versleuteld bericht in elkaar zit en dus nodig is om het te ontcijferen.
- Transpositie
- Een versleutelingsstap waarbij de volgorde van letters of tekens wordt omgegooid volgens een vast patroon.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
