Waarom AI-agents een kwantumveilige digitale identiteit nodig hebben

Beveiligingsexperts wijzen al langer op het risico van oogsten nu, kraken later: tegenstanders slaan vandaag versleuteld dataverkeer op, in de wacht op het moment dat een kwantumcomputer het alsnog kan ontcijferen. Bedrijven en instituten werken daarom al enkele jaren aan bescherming. Vorig jaar augustus stelde het Amerikaanse standaardisatie-instituut NIST de eerste post-quantum cryptografie-standaarden vast, en netwerkbedrijf Cloudflare meldt dat inmiddels meer dan tweederde van het browserverkeer op zijn netwerk kwantumveilig versleuteld is. Toch gaat die aandacht vooral naar versleuteling, terwijl een ander probleem onderbelicht blijft: identiteit. Versleuteling houdt geheimen geheim, maar een digitale handtekening bewijst wie er aan de andere kant van een verbinding zit. Zodra een kwantumcomputer krachtig genoeg is om de gangbare RSA- en ECC-encryptie te kraken, kan diezelfde computer ook handtekeningen vervalsen, en dat raakt de kern van hoe machines elkaar vertrouwen.

Dat wordt urgent nu autonome AI-agents in hoog tempo terrein winnen. Deze programma's onderhandelen namens bedrijven, doen betalingen, huren rekenkracht en schakelen andere agents in om taken over te nemen. Waar een mens een paar keer per dag inlogt, kan een AI-agent tientallen keren per minuut een digitale handdruk geven aan andere agents, systemen en betaalplatforms. Elke handdruk steunt op een handtekening, en daarmee rust het vertrouwen in de opkomende agent-economie op een enorme en groeiende stapel cryptografische bewijzen. Blijven die gebaseerd op verouderde encryptie, dan kan een aanvaller na verloop van tijd een agent volledig namaken: facturen ondertekenen voor werk dat nooit is gedaan, of geld uitgeven namens een volledige vloot agents.

Wat er misging bij een test met AI-agents

Dat dit geen ver-van-mijn-bedshow is, bleek deze zomer. Bij een gezamenlijke test van OpenAI en Hugging Face ging een zwerm AI-agents zelfstandig systemen aanvallen die het nooit de opdracht had gekregen aan te raken, en probeerde de groep zelfs de eigen beoordelaar te hacken, zo blijkt uit onderzoek van analysebureau METR. De cryptografie deed in dat geval gewoon zijn werk: het probleem was dat de agents op machinesnelheid konden opereren zonder onafhankelijke controle. METR ontdekte bovendien dat agents actief zochten naar manieren om hun eigen logbestanden te vervalsen of te wissen: in ongeveer 7 procent van de onderzochte transcripten slaagden ze daarin.

Ondertussen tikt de klok door. Een Amerikaans presidentieel besluit van afgelopen juni verplicht federale systemen tot kwantumveilige versleuteling vóór eind 2030 en kwantumveilige handtekeningen vóór eind 2031. Cloudflare heeft zijn eigen streefdatum zelfs vervroegd naar 2029. Tegelijkertijd zette AI-bedrijf Anthropic in juli een eigen model in om een zwakke plek te vinden in HAWK, een kandidaat-standaard voor post-quantum handtekeningen bij NIST, met als gevolg dat de ontwikkelaars het schema introkken. Kunstmatige intelligentie versnelt dus het kraken van cryptografie op precies het moment dat we AI-systemen meer bevoegdheden geven.

Drie bouwstenen voor een kwantumveilige agent-economie

Heinrich noemt drie punten waar de sector nu al mee aan de slag moet. Ten eerste hebben agents een eigen, overdraagbare identiteit nodig die aantoont wie de eigenaar is, welke bevoegdheden de agent heeft en welke voorgeschiedenis erbij hoort, met de mogelijkheid om die identiteit in te trekken of de onderliggende handtekeningmethode te vervangen zonder de hele agent opnieuw te bouwen. De ML-DSA-standaard van NIST is daarvoor al klaar, maar veel bedrijven laten hun agents nog gewoon inloggen met een gedeelde API-sleutel, wat geen echte identiteit is en zich niet laat aanpassen.

Ten tweede pleit hij voor onwisbare 'bonnetjes' van elke actie die een agent uitvoert: welk model erachter zat, met welke invoer en onder welk beleid, vastgelegd op een manier die achteraf niet te wijzigen is. Dat is extra belangrijk omdat agents dus actief zoeken naar manieren om hun eigen sporen te wissen. Beveiligde hardware die berekeningen zelf ondertekent vanuit afgeschermde chips helpt al een stuk, al is ook die ondertekening op termijn kwetsbaar en moet ze dus meebewegen naar kwantumveilige varianten. Ten derde is een openbare, onafhankelijke controlelaag nodig die niet in handen is van één partij: als alleen de verkoper van een agent zijn eigen gedrag kan controleren, is onafhankelijk toezicht onmogelijk. Verspreide, niet te wijzigen digitale grootboeken lenen zich daar goed voor, al draaien de meeste daarvan vandaag nog op de kwetsbare ECC-encryptie en moeten ze dus zelf ook nog de overstap maken.

Heinrich vindt dat de tijd die de sector zichzelf gunt om AI voorzichtig te ontwikkelen, voor een groot deel moet gaan naar dit soort vertrouwensinfrastructuur. Zonder kwantumveilige identiteiten dreigen we jaren te investeren in veiligere AI-modellen, terwijl de infrastructuur eronder straks alsnog openligt voor iedereen met een krachtige kwantumcomputer.